Words
171 theses under this subject heading
Sabahattin Ali'nin "Beyaz Bir Gemi, Portakal, Katil Osman, Böbrek" adlı hikayelerinde kelime grupları
Bu çalışmada Sabahattin Ali'nin "Sırça Köşk" adlı eserindeki "Beyaz Bir Gemi, Portakal, Katil Osman, Böbrek" adlı hikâyelerde yer alan kelime grupları yapıları ve cümle içindeki görevleri bakımından tasnif edilerek incelenmiştir. Öncelikle hikâyelerin yazarının hayatı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra dilbilimcilerin görüşlerinden de faydalanarak "kelime grubu"nun tanımı ve özellikleri verilerek örneklendirilmiştir. Söz konusu hikâyelerde geçen belirtili isim tamlaması, belirtisiz isim tamlaması, takısız isim tamlaması, aitlik, bağlama, birleşik fiil, birleşik isim, edat, isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil, kısaltma grupları, sayı, sıfat tamlaması, tekrar, unvan ve ünlem grupları tanımlanarak yapıları ve cümle içinde kullanıldıkları görevleri bakımından tasnif edilerek örneklendirilmiştir. Böylece Sabahattin Ali'nin "Beyaz Bir Gemi, Portakal, Katil Osman, Böbrek" adlı hikâyelerinde geçen kelime grupları tahlil edilerek Türkiye Türkçesi söz diziminin ayrıntılarıyla anlaşılmasına katkıda bulunulması amaçlanmıştır.
Türkçe türemiş isimlerde fosil isim ve fiil tabanları
Dil, insanlarla beraber varlığını sürdüren, onlarla beraber değişebilen, gelişebilen ya da eksilebilen bir oluşumdur. Durağan olmayan bu oluşumda bazı nadir durumlar gözlenir. Bir kelime kaybolmaya yüz tutmuşken bu sık rastlanılmayan durum gerçekleşir ve kelime fosil olarak adlandırılan kullanımla dilde varlığını sürdürür. Diğer bir deyişle fosil kelimeler, geçmişte bazı zaman dilimlerinde kullanılmış ancak günümüzde çeşitli sebeplerden ötürü kullanılmayan, varlıkları dahi bilinmeyen bazılarının ise kelime gruplarında kullanımı bulunan eski sözlük birimlerdir. Bu çalışmada Türkçe Sözlük'te (TDK, 2011) ve Kamus-ı Türkî'de (TDK, 2019) yer alan türemiş isimlerde fosil isim ve fiil tabanları tespit edilmiştir. Türkçe Sözlük ve Kamus-ı Türkî taranarak tespit edilen türemiş isimlerdeki fosil isim ve fiil tabanları, bunların hangi oranda fosilleşmeye uğradığı TUD'da (Türkçe Ulusal Derlem) yapılan içerik taramasıyla hesaplanmış ve Türkçenin tarihî dönemleri incelenerek kelimelerin köken bilgisine yer verilmiştir. Ayrıca kelimelerin çağdaş Türk lehçelerindeki kullanımlarına da değinilmiştir. Sonuç olarak Türkçe türemiş 31 kelimede fosilleşmiş isim ve fiil tabanları tespit edilmiştir.
A task-based approach for teaching English vocabulary skill to Iraqi EFL learners
Task-Based approach is the most renowned and current approach in the overabundance of approaches for second/foreign language (L2) teaching. The principles that support this instructional approach are sustained to be in line with contemporary principles of second language acquisition (SLA) and assisting learners use the L2 easily. Its advocates and specialists consider that learners previously have language structure, so it is more active to involve them for complete a sequences of tasks so as to utilize language in accurate communication. It purposes at assist learners to attain novel language information. The present study experientially scrutinizes the effect of applying Task-based language teaching (TBLT) on the Kurdish in the North of Iraq 11th graders vocabulary performance. The researcher hypothesizes that TBLT is more effective and will progress learners' vocabulary performance than the traditional method of teaching vocabulary; and the experimental group outperformed in pairing collocations, but the traditional group will mostly be affected by recognizing a word classes when compared to TBLT group. To prove the posed hypotheses, the researcher adopted pre-test/post-test and control/experimental group design. The topics of the current study were 50, 11th graders at Shahid Fakhir Mergasori high school in Arbeel, Iraq. Both groups were given the pre-test before the treatments, and then, the students were selected to control and experimental groups randomly, each of one had 25 learners. Both groups were taught the same vocabulary topics during six sequential lectures. The distinction between the groups was that the experimental group was involved in TBLT activities at the same time as the control group was not prerequisite to implement any tasks. After the treatment periods, both groups were provided with the post-test. Then, the results were investigated statistically, using statistical package for science services (SPSS) and (Microsoft Excel 2007). They confirmed the first and second but disconfirmed the third hypothesis. The significant difference was discovered amid the groups in favor of the experimental group learners. The negligible difference between the groups were seen on the part of the learners in the experimental group. As an outcome, the study ends up with findings that permit the researcher to suggest further studies and propose some recommendations for the English foreign language teachers in general to implement the TBLT techniques in their classroom performs, and syllabus designers combine precepts and processes of TBLT in the students' book and teachers' guide. Keywords: Task, Task-Based Language Teaching, Vocabulary, Learning Vocabulary,Teaching Vocabulary.
Cemal Süreya' nın şiirlerinde kelime grupları
İnsanlar dil aracılığı ile yazılı veya sözlü olarak sağlıklı bir iletişim kurabilmektedir. Bu sağlıklı iletişimin oluşmasında ise kelimelerin büyük bir önemi vardır. Bazen tek bir kelimeyle anlatamadığımız durumları birden çok kelimeyle anlatmak isteriz ve böyle durumlarda da kelime gruplarına başvururuz. Bu çalışmamızda Cemal Süreya'nın "Sevda Sözleri" adlı şiir kitabındaki kelime grupları incelenmiştir. Çalışmamız dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Cemal Süreya'nın Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde "Kelime Grupları" hakkında araştırmacıların görüşleri açıklanmış ve görüş farklılıkları ortaya konmuştur. Üçüncü bölümde şiirlerdeki kelime grupları sınıflandırılmış ve çözümlemeleri yapılmıştır. Dördüncü bölümde ise Sevda Sözleri kitabındaki şiirler dizeleriyle beraber numaralandırılmış bir şekilde yer almıştır. Örneğin; on ikinci şiirin üçüncü dizesi "12.3." şeklinde gösterilerek her şiirin her dizesinin rahatça tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmanın "Kelime Grupları" ile ilgili incelemelere katkıda bulunması amaçlanmıştır.
İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarındaki aktif kelime serveti üzerine bir araştırma: Uşak/Eşme örneği
Bu çalışmada, Uşak ili Eşme ilçesinin merkezinde bulunan beş ilköğretim okulunun ( Sıtkı Çetin İlköğretim Okulu, Şehit Alibey İlköğretim Okulu, Galip Çetin İlköğretim Okulu, Ali Baykal İlköğretim Okulu ve Üç Eylül İlköğretim Okulu ) 8. sınıflarında okuyan 90 öğrencinin yazılı anlatımlarındaki aktif kelime serveti incelenmiştir.Çalışmada Uşak ilinin Eşme ilçesinin merkezinde bulunan 8. sınıflardan random (rastgele) yöntemiyle seçilen 90 öğrenciye üç farklı yazı türünde ( Anı, serbest konu, otobiyografi ) toplam 270 adet yazı yazdırılmıştır. Yazılı verilerde geçen kelimeler, öğrencilerin sosyo-ekonomik seviyelerine, cinsiyetlerine ve yazı türlerine göre incelenmiştir.Çalışmamızda, 270 adet yazılı anlatım kâğıdında toplam 35055 kelime tespit edilmiştir. Bu kelimelerden 2924'ünün çeşit kelime, 32131 kelimenin ise bu kelimelerin tekrarı olduğu belirlenmiştir. Kız öğrenciler ile erkek öğrenciler toplam kelime ve çeşit kelime kullanımları bakımından karşılaştırıldığında; kız öğrenciler erkek öğrencilere göre daha başarılı olmuştur. Üç farklı yazı türünde ( Anı, serbest konu, otobiyografi ) toplam kelime ve çeşit kelime sayısının en fazla olduğu yazı türünün serbest konulu yazı olduğu görülmüştür.Anahtar kelimeler: Kelime, Kelime Serveti, Yazılı Anlatım, Türkçe Eğitimi
İlköğretim sınıf öğretmenlerinin kelime öğretiminde kullanılan yöntem ve tekniklerden haberdar olma ve kullanma sıklıkları düzeyleri
Bu çalışmanın amacı, ilköğretim sınıf öğretmenlerinin, öğrencilerinin kelime hazinelerini zenginleştirmek için literatürde belirtilen kelime öğretiminde kullanılan yöntem ve tekniklerden hangilerinden haberdar olduklarını ve öğretmenlerin haberdar oldukları yöntem ve teknikleri kullanma sıklıklarını tespit etmektir. Araştırmanın örneklemini 2010- 2011 öğretim yılı İzmir İli Karabağlar İlçesindeki ilköğretim okullarında görev yapmakta olan toplam 250 ilköğretim sınıf öğretmeni oluşturmaktadır.İlköğretim sınıf öğretmenlerinin, literatürde yer alan kelime öğretiminde kullanılan yöntem ve tekniklerden haberdar olma düzeyleri, bu yöntem ve teknikleri kullanma sıklıkları belirlenmeye çalışılmıştır. Ölçme aracı dörtlü likert tipi dereceleme biçiminde hazırlanmıştır. Dereceleme seçenekleri Çok az = 1 , Bazen = 2, Genellikle = 3, ?Her zaman = 4 şeklinde belirlenmiştir. Araştırma verilerinin istatistiksel çözümlemeleri bilgisayarda SPSS for Windows 17,0 paket programı (Statistical Package for the Social Sciences) kullanılarak yapılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde çapraz tablo (Crosstab) yapılmış, ?İlköğretim sınıf öğretmenlerinin kelime öğretiminde kullanılan yöntem ve tekniklerden haberdar olma düzeylerinin ve kullanma sıklıklarının cinsiyete göre değişip değişmediğini belirlemek amacıyla t-testi; kıdeme göre değişip değişmediğini belirlemek amacıylavaryans analizi ve bu çerçevede Least Significence Test (LSD) yapılmıştır. t-testi ve LSD testlerinde anlamlılık düzeyi olarak ,05 seçilmiştir.Yapılan analizlere göre, kadınlar erkeklere göre metin yazma ile kelime öğretimi yönteminden daha fazla haberdar olmuşlardır.Araştırmaya katılan öğretmenlerden kıdem yılları yüksek olan öğretmenlerin; birleştirilmiş yöntem, eşleştirme ve oyun ile kelime öğretimi yöntem ve tekniklerinden kıdem yılları az olan öğretmenlere göre daha fazla haberdar oldukları sonucu çıkmıştır.Araştırmaya katılan öğretmenlerden kıdem yılları az olan öğretmenlerin; gruplandırma, kavram geliştirme, tekrar ve jest, mimik, tasvir ve taklit ile kelime öğretimi yöntem ve tekniklerinden kıdem yılları yüksek olan öğretmenlere göre daha fazla haberdar oldukları sonucu çıkmıştır.Yapılan analizlere göre, erkekler kadınlara göre eş anlamlı kelimeleri kullanma, konuşma ve metin yazma ile kelime öğretimi yöntem ve tekniklerini daha sık kullanmaktadırlar.Araştırmaya katılan öğretmenlerden kıdem yılları yüksek olan öğretmenlerin; gruplandırma, konuşma ve tekrar ile kelime öğretimi yöntem ve tekniklerini kıdem yılları az olan öğretmenlere göre daha sık kullandıkları sonucu çıkmıştır.Araştırmaya katılan öğretmenlerden kıdem yılları az olan öğretmenlerin; eşleştirme, oyun ve resimleme ile kelime öğretimi yöntem ve tekniklerini kıdem yılları yüksek olan öğretmenlere göre daha sık kullandıkları sonucu çıkmıştır.Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında, parmak ile kelime öğretimi ve zihinsel imaj ile kelime öğretimi yöntemlerinden hiçbir öğretmenin haberdar olmadığı ve dolayısıyla bu yöntemlerin hiç kullanılmadığı ortaya çıkmıştır. İlköğretim Türkçe 1-5. sınıflar öğretim programında geçen ve örneklerle açıklanan kelime öğretimi yöntem ve tekniklerinden haberdar olma düzeylerinin en üst seviyelerde olduğu görülmüştür. Haberdar olma oranında % 50' nin üzerinde olan 18 yöntem ve teknik vardır. Fakat kullanma sıklığına gelindiğinde bu yöntem ve teknikler 11'e düşmektedir. Bu durum ilköğretim sınıf öğretmenlerinin haberdar olduğu yöntem ve teknikleri kullanmadıklarını ortaya çıkarmaktadır.Literatürde geçen kelime öğretimi yöntem ve teknikleri öğretim programına dâhil edilmelidir.İlköğretim 1-5. sınıf Türkçe ders kitapları bu yöntem ve tekniklere göre yeniden hazırlanmalıdır.İlköğretim sınıf öğretmenliği lisans programına bu yöntem ve teknikler bir ders olarak dâhil edilmelidir.Anahtar Kelimeler: İlköğretim Sınıf Öğretmenleri, Kelime, Kelime Öğretimi, Yöntem ve Teknikler.
İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarındaki aktif kelime serveti üzerine bir araştırma (Uşak/Eşme örneği)
Bu çalışmada, Uşak ilinin Eşme ilçesinin merkezinde bulunan beş ilköğretim okulunun (Ali Baykal İlköğretim Okulu, Galip Çetin İlköğretim Okulu, Sıtkı Çetin İlköğretim Okulu, Şehit Alibey İlköğretim Okulu, ve Üç Eylül İlköğretim Okulu ) 5. sınıf öğrencilerinden random (rastgele) yöntemiyle seçilen 90 öğrencinin yazılı anlatımlarındaki aktif kelime serveti incelenmiştir.Yapılan bu çalışmada Uşak ili Eşme ilçe merkezinde bulunan beş ilköğretim okulunun 5. sınıflarında okuyan 45'i kız 45'i erkek 90 öğrenciye üç farklı yazı türünde ( anı, serbest konu, otobiyografi ) toplam 270 adet yazı yazdırılmıştır. Yazılı verilerde geçen kelimeler, öğrencilerin sosyo-ekonomik seviyelerine, cinsiyetlerine ve yazı türlerine göre incelenmiştir.Çalışmamızda, 270 adet yazılı anlatım kâğıdında toplam 34795 kelime tespit edilmiştir. Bu kelimelerden 2647'sinin çeşit kelime, 32148 kelimenin ise bu kelimelerin tekrarı olduğu belirlenmiştir. Kız öğrenciler ile erkek öğrenciler toplam kelime ve çeşit kelime kullanımları bakımından karşılaştırıldığında; kız öğrencilerin toplam kelime, çeşit kelime ve kelime sıklıkları bakımından erkek öğrencilere göre daha başarılı olduğu görülmektedir. Toplam kelime sayısında kız öğrenciler erkek öğrencilere göre 2163 kelime, çeşit kelime sayısında 21 kelime, kelime tekrarında 2142 kelime fazla kelime kullanarak daha yüksek bir performans göstermişlerdir. Tüm öğrenciler üç farklı yazı türünde ( anı, serbest konu, otobiyografi ) karşılaştırıldığında öğrencilerin toplam kelime sayısına göre anı türünde, çeşit kelime sayısı bakımından ise serbest yazı türünde daha başarılı oldukları görülmüştür.Anahtar kelimeler: Kelime, Kelime Serveti, Yazılı Anlatım, Türkçe Eğitimi
İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin sözlü anlatımlarındaki aktif kelime serveti üzerine bir araştırma (Uşak/Ulubey örneği)
Bu çalışmada, Uşak ilinin Ulubey ilçesinin merkezinde bulunan dört ilköğretim okulunun (Mehmet Fuat Terci İlköğretim Okulu, Cumhuriyet İlköğretim Okulu, Kuvayi Milliye İlköğretim Okulu, Hüseyin Remzi Devecioğlu İlköğretim Okulu) 8. sınıflarında okuyan 90 öğrencinin sözlü anlatımlarındaki aktif kelime serveti incelenmiştir.Çalışmada Uşak ilinin Ulubey ilçesinin merkezinde bulunan 8. sınıflardan random (rastgele) yöntemiyle seçilen 90 öğrenci üç farklı türde (anı, serbest konu, otobiyografi) konuşturulup konuşmaları ses kayıt cihazına kaydedilmiştir. Sözlü verilerde geçen kelimeler, öğrencilerin cinsiyetlerine ve türlerine göre incelenmiştir.Çalışmamızda, 270 adet sözlü anlatım verisinde toplam 14733 kelime tespit edilmiştir. Bu kelimelerden 1736'sının çeşit kelime, 12997 kelimenin ise bu kelimelerin tekrarı olduğu belirlenmiştir. Kız öğrenciler ile erkek öğrenciler toplam kelime ve çeşit kelime kullanımları bakımından karşılaştırıldığında; kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre daha başarılı olduğu tespit edilmiştir. Üç farklı türde (anı, serbest konu, otobiyografi) toplam kelime ve çeşit kelime sayısının en fazla olduğu türün anı olduğu görülmüştür.Anahtar kelimeler: Kelime, Kelime Serveti, Sözlü Anlatım, Türkçe Eğitimi
İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarındaki aktif kelime servetinin belirlenmesi
Bu çalışmada, Siirt ilinin Kurtalan ilçesi merkez ilkokullarında öğrenim gören 4. Sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarında kullandıkları aktif kelime servetini çeşitli değişkenler açısından incelemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, kelime servetinin öğrencilerin cinsiyet, okul öncesi eğitimi alıp-almama durumu, ailenin sosyo- ekonomik gelir düzeyi ve eğitim yapısı, kardeş sayısı, kitap okuma alışkanlığı, bir ayda okunan kitap sayfa sayısı, internette vakit geçirme ve yazışma durumu, gönüllü yazma sıklığı gibi değişkenlere göre istatistiksel olarak anlamlı fark oluşturup oluşturulmadığına bakılmıştır.Çalışmada Siirt ilinin Kurtalan ilçesi merkez okulları arasından öğrenci başarısı yüksek olan iki okul seçilmiştir. 133 öğrencinin (73 kız ve 60 erkek) otobiyografi, anı ve serbest konu türünde yazılı kâğıtları incelenmiştir. Üç farklı anlatım türü birinci ve ikinci dönem olmak üzere altı oturumda gerçekleştirilmiş, 798 adet yazılı veri değerlendirilmiştir. Toplanan veriler cinsiyet, sözcük ve yazı türlerine göre tek tek okunarak taranmış "Microsoft Excel" programı kullanarak bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Çalışma grubunu oluşturan öğrencileri tanımak ve kelime servetiyle ilişkilendirmek amacıyla kişisel bilgi formu kullanılmıştır. SPSS Bilgisayar Paket Programı kullanılarak değişkenlerin özelliklerine uygun istatistikî analiz teknikleri uygulanmıştır. Çalışmada şu sonuçlara ulaşılmıştır: 133 öğrencinin yazdığı toplam 798 yazılı dokümanda toplam 22316 kelime kullanıldığı bu çalışmanın birinci uygulamasında 12850 kelime, ikinci uygulamasında ise 9466 kelime tespit edilmiştir. Kelime ortalamasının yüksek ve düşük olduğu türler sırasıyla anı ve otobiyografidir. Kız öğrenciler ve erkek öğrenciler ortalama kelime serveti bakımından karşılaştırıldığında kız öğrencilerin, erkek öğrencilere göre daha başarılı olduğu görülmektedir. Kelime servetinin anne ve baba öğrenim düzeyine göre farklılık gösterdiği anlatım türü anıda belirlenmiştir. Kelime servetinin kardeş sayısına göre farklılaşması otobiyografi türünde tespit edilmiştir. Çalışma grubunu oluşturan öğrencilerin kelime serveti bir ayda okunan kitap sayfa sayısı ve interneti kullanma sıklığı değişkenlerine göre anlamlı farklılık sadece serbest konulu yazı türünde görülmüştür. 4.sınıf öğrencilerin kelime serveti okul öncesi eğitim alıp –almama durumu, aylık gelir, anne ve baba meslek grubu, kitap okuma sıklığı ve internette yazma sıklığı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir.
Türkçe'nin yabancı dil olarak öğretiminde temel seviye için kelime belirleme çalışması: Uşak Üniversitesi örneği
Bu çalışmada, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde temel düzeydeki öğrencilerin günlük yaşam alanlarında hangi kelimeleri bilmesi gerektiğinin tespiti amaçlanmıştır. Çalışmada 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Uşak üniversitesi TÖMER'de B1 ve B2 düzeyinde öğrenim gören yabancı uyruklu öğrenciler yer almışlardır. Çalışma grubunu B1 (14 kişi) ve B2 ( 27 kişi) seviyesinde toplam 41( 19 kadın ve 22 erkek ) öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma grubundaki öğrencilerin ülke bazındaki sayısal dağılımı ise şu şekildedir; Fas ( 1 ), Türkmenistan ( 21 ), Irak ( 2 ), Gine ( 9 ), Filistin ( 1 ), Somali (1), Afganistan ( 2 ), Azerbaycan ( 2 ), Suriye ( 2 ). Çalışma grubunu oluşturan öğrenciler hakkında bilgi edinmek için kişisel bilgi formu uygulanmıştır. Ardından her bir öğrenciye 10 hafta süren ve 22 sosyal yaşam alanına yönelik toplam 15 adet görüşme formu uygulanmıştır. 82 sayfa kişisel bilgi formu ve 615 sayfa kelime tespit görüşme formu incelenmiştir. Elde edilen kişisel veriler ve öğrencilerin yazdıkları kelimeler tek tek okunarak taranmış ve bilgisayar ortamına aktarılmıştır. İstatistik programı kullanılarak öğrencilerin kişisel bilgi formunda yer alan Türkçe ve Türkiye'ye yönelik sorulara verdikleri cevapların analizi yapılmıştır. Ayrıca görüşme formunun da analizi yapılmıştır. Tüm bu değişkenlerin özelliklerine uygun istatistik analiz teknikleri uygulanmıştır. Çalışmada şu sonuçlar elde edilmiştir: çalışma grubunda yer alan 41 öğrencinin 22 sosyal yaşam alanı için yazdıkları toplam 615 yazılı dokümanda toplam 1442 kelime, kalıp cümle ve kalıp ifade yazdıkları tespit edilmiştir. İki ya da ikiden fazla oluşan kelime, kalıp cümle ve kalıp ifadeler tek kelime olarak kabul edilmiştir. Bu benzer olan kelime ve kelime grupları çıkarıldığında tüm sosyal yaşam alanları için 992 farklı kelime, kalıp cümle ve kalıp ifade belirlenmiştir. Öğrencilerin en fazla madde yazdıkları sosyal yaşam alanının 140 kelime, kalıp cümle ve kalıp ifade ile Otogar, Toplu ulaşım, Tren garı, Havaalanı olduğu görülmektedir. En az madde yazılan sosyal yaşam alanı ise toplam 35 kelime, kalıp cümle ve kalıp ifade yazılan Muhtarlık olduğu tespit edilmiştir. Çalışma grubunu oluşturan öğrencilerin 22 sosyal yaşam alanı için yazdıkları kelime, kalıp cümle ve kalıp ifadenin madde sayılarının, öğrencilerin ülkelerine, milliyetlerine ve fakültelerine göre farklılaştığı görülmüştür. Öğrenciler tarafından yazılan madde sayılarının, kişisel bilgi formunda yer alan diğer değişkenler ile farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi, Kelime Tespiti, Türkçe Eğitimi, Sosyal Yaşam Alanı
Peyami Safa'nın romanlarında zarflar ve kullanışları
Zarf veya diğer adıyla belirteç gramatikal bir unsur olarak cümlenin önemli tamlayıcılarındandır. Zarflar bir fiilin, bir sıfatın, bir sıfat-fiilin ve zarf niteliği taşıyan bir başka söz veya söz grubunun önüne gelerek bu söz ve söz gruplarını zaman, yer, yön, nitelik, durum, azlık çokluk bildirme, ölçü, pekiştirme, soru gibi birçok yönden etkileyerek veya değiştirerek anlamlarını belirleyen söz ve söz grupları olarak tanımlanmaktadır. Zarflar sözcük türleri içinde oldukça geniş bir yer tutmaktadırlar. Bir fiilin, bir sıfatın veya bir zarfın anlamını etkileyen ve/veya açıklayan zarflar, cümlenin anlam bakımından önemli bir parçası durumundadırlar. Anlatımın anlam değerini belirlemede önemli bir yere sahiptirler. Anlatımı kolaylaştıran ve zenginleştiren bu yapılar edebi eserlerin sanatsal niteliklerini de belirlemektedirler. Anlamın derinliğini doğrudan veyahut dolaylı olarak etkileyen unsurlardır. Peyami Safa Türk edebiyatının ve romancılığının önemli isimlerinden biri durumundadır. Gerek yazdığı romanlar ve gerekse diğer edebi ve fikri türlerde verdiği eserleriyle Türkçenin anlam zenginliğini ortaya koymuştur. Onun eserleri Türk edebiyatı çalışmaları için önemli kaynaklardır. Peyami Safa'nın dili ve dil ile ilgili fikirleri eserlerini dil çalışmaları için de önemli bir duruma getirmektedir. Bu araştırmada sanatsal yönü ve kullandığı dil bakımından Türkçede önemli bir yere sahip olan Peyami Safa'nın romanları kullanılmıştır. Peyami Safa'nın romanları içinden dört tanesi seçilmiş ve incelemeye tabi tutulmuştur. Bu romanlar şunlardır: Fatih Harbiye, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, Matmazel Noraliya'nın Koltuğu, Sözde Kızlar. Bu eserlerden cümle örnekleri tespit edilerek zarflar yapı bakımından ve işlev bakımından iv değerlendirilerek tasnife tabi tutulmuştur. İşlevin temelini anlam oluşturmaktadır. Anlam işlevin belirleyicisi durumundadır. Bu araştırmanın inceleme bölümünde kullanılan tasnif Prof. Dr. Hacı Ömer Karpuz'un Türkçe'de Zarflar adlı çalışmasında belirlediği tasnif çalışmasıdır. Karpuz zarfları yapı bakımından ve işlev bakımından olmak üzere iki ana başlıkta incelemekte ve değerlendirmektedir. Çalışmanın ayrıntılarında bu başlıklara değinilecektir. Prof. Dr. Hacı Ömer Karpuz'un Türkçe'de Zarflar adlı çalışmasındaki zarf tasnifi bu araştırmanın metodu olarak belirlenmiş ve Peyami Safa'nın romanlarından seçilen cümle örnekleri bu tasnife uygun bir biçimde bu çalışmaya eklenmiştir. Prof. Dr. Hacı Ömer Karpuz'un adı geçen çalışması, Türkçede zarfları her yönüyle inceleyen, detaylandıran ve örnekleyen bir çalışma olması hasebiyle büyük önem arz etmektedir. Karpuz, Türk edebiyatının önemli isimlerinden aldığı çeşitli örnek cümleler ve zaman zaman ağızlarda kullanımı olan zarf örnekleriyle çalışmasını zenginleştirmiştir. Bu çalışmada da tespit edilen zarf kullanım örnekleri ayrıntılı bir şekilde ele alınıp değerlendirilmiştir. Zarfların kullanımları ve işlevleri detaylı bir şekilde ele alınmış ve değerlendirilmiştir. Zarflar yapı ve işlev bakımından olmak üzere iki ana kategoride işlenmiştir. Yapı bakımından zarflar yalın zarflar, türemiş zarflar ve birleşik zarflar olmak üzere üç temel kategoride ele alınmıştır. İşlev bakımından zarflar ise 22 alt başlıkta incelenerek değerlendirilmiştir. Romanlar taranarak toplamda 1139 cümle örneği tespit edilmiştir. Bu cümle örneklerinden 849 tanesi işlev bakımından zarf kullanımına örnek olmuştur. Yapı bakımından zarflar için belirlenen cümle örneklerinin de işlevleri parantez içinde verilmiştir. Cümle örnekleri seçiminde zarfların işlev bakımından durumları göz önünde bulundurulmuştur. Yapıları bakımından zarflarda ise örnek cümle seçiminde yapısal durum belirleyiciliği dikkate alınmıştır. Zarflar, işlev bakımından 22 alt başlık olarak tespit edilmiş ve incelenmiştir. Yapılan incelemede zarfların niteleme, zaman, yer-yönelme, neden, nicelik, sıralama, birliktelik, benzetme, tekrar, karşılıklılık, karşıtlık, vasıta, ekleme, sınırlandırma, karşılaştırma, görelik, doğrulama, kesinlik, yeterlik, gösterme, ihtimal, şart olarak 22 işlevi tasnif edilmiş ve bu işlevler örnek cümlelerle çalışmaya eklenmiştir. Araştırmada zaman zarfları ve niteme zarfları geniş bir yer tutmaktadır. Bu tespitler sadece kelime düzeyinde değil, aynı zamanda kelime grubu ve cümlecik olarak da belirlenmiş ve verilere eklenmiştir. v Verilerin sonucunda Türkçede anlatımın zenginliğinde zarfların rolü bir kez daha ortaya konulmuştur. Zarflar anlamı belirgin duruma getiren önemli anlam taşıyıcıları olarak cümlede yerlerini almaktadırlar. Aynı zamanda Peyami Safa'nın anlatım zenginliğinde zarfların rolü ayrıntılı bir şekilde ele alınmış ve Peyami Safa'nın dil kullanımında zarfların ne denli önemli bir yere sahip olduğu tespit edilmiştir. Bir diğer deyişle Peyami Safa dilin diğer önemli unsurlarıyla beraber zarfları eserlerinde ve cümlelerinde ustalıkla işlemiştir. Anahtar Kelimeler: Zarflar, Zarf Türleri, Peyami Safa, Sözcük Türü, Araştırma
Kelimelerin anlam yakınlığı derecelerine göre Nâbî Divânı'nda yakın anlamlılık
Anlambilimin tartışmalı konularından biri "anlam aynılığı" konusudur. Anlamın aynılığı konusu anlambilimde "eş anlamlılık/eşanlamlılık" adı ile ele alınmaktadır. Konu genel anlamda sözcük eş anlamlılığı ile sınırlandırılmıştır. Anlambilim çevresinde konu ile ilgili pek çok tartışma bulunmaktadır. Tartışmaların iki tarafı bulunmaktadır: Bir dilde "eş anlamlılık" durumunun varlığını kabul edenler ve etmeyenler. Bir dilde aralarında hiçbir fark olmaksızın iki sözcüğün aynı anlamı ifade etmesi mümkün değildir. İki veya daha fazla dilsel formun aynı anlama gelemeyeceği görüşü ile bu çalışmada "yakın anlamlılık" terimi tercih edilmiştir. Ayrıca, anlam yakınlığı sadece sözcüklerle sınırlı değildir. Dilde anlamlı her birim arasında anlam yakınlığı görülebilir. Bu çalışmada, konu üzerindeki tartışmalar irdelenerek "yakın anlamlılık" konusu detaylı bir şekilde açıklanmaya çalışılmıştır. Anlam yakınlığının bağlam içinde incelenmesi gerekliliği ile örnek metin üzerinden yakın anlamlılık değerlendirilmiştir. Anlam yakınlığı göz önünde bulundurularak, Nâbî Divân'ından seçilen beyitlerde sözcük, sözcük üstü ve sözcük altı düzeyinde yakın anlamlılık örnekleri incelenmiştir. İncelemelerde sözcüklerin neden "eş" anlamlı olamayacağıaçıklanmaya çalışılmıştır. Bu örnekler arasında sözcük düzeyinde olanlardan bazıları seçilmiştir. Bu sözcüklerin (sözlük anlamları göz önünde bulundurularak) birbirlerine yakınlık oranları tespit edilerek listelenmiştir. Bu oranlar, sözcüklerin sözlük anlamları bakımından birbirlerine ne kadar yakın ve ne kadar uzak olduklarını göstermektedir. Burada, dilde anlamlı birimler arasında eşsüremli bir aynılığın olmadığı örnekler üzerinden açıklanmaya çalışılmıştır. Diğer yandan, anlam üzerinde yapılacak çalışmalarda matematiksel verilerin bir kıstas olamayacağı gerçeği ile anlambilimin problemlerinden biri olan "eş anlamlılık" tartışmalarına "anlam" düzeyinde dâhil olmaya çalışmak amaçlanmıştır.
Ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarındaki aktif kelime servetinin belirlenmesi (Isparta/Gönen örneği)
Bu çalışmanın gayesi, çalışma grubunda yer alan ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin yazılı çalışmalarındaki aktif kelime hazinesini ortaya çıkarmaktır. Çalışma, Isparta ilinin Gönen ilçesine bağlı altı ortaokulda (Süleyman Demirel Ortaokulu, Gönen İmamhatip Ortaokulu, Senirce Göltaş Ortaokulu, Gümüşgün Ortaokulu, Gölbaşı Ortaokulu, Güneykent Ortaokulu) yapılmıştır. 5. sınıfta öğrenim gören 60 öğrencinin tamamı çalışmada yer almaktadır. 35 kız, 25 erkek öğrenciden oluşan örneklem grubundan 3 yazı türünde ( anı, otobiyografi, serbest konu türü) toplamda 180 ürün elde edilmiştir. Veriler cinsiyete ve yazı türlerine göre incelenmiştir. Grupta yer alan öğrenciler, benzer ekonomik ve sosyal hayatı paylaştıkları için sosyo-ekonomik duruma göre bir sınıflandırma yapılmamıştır. Yapılan inceleme neticesinde toplam kelime serveti 17151 kelime olarak belirlenmiştir. Bu kelimelerin 1925'i çeşit kelime, 15226'sı tekrar eden kelimelerden oluşmaktadır. Verilerde ikileme, deyim ve atasözlerinden oluşan toplamda 203 söz varlığı saptanmıştır. Kız öğrenciler toplamda 11106 kelime, çeşitte ise 1501 kelime kullanmışlardır. Erkek öğrenciler ise toplamda 6045 kelime, çeşitte 1117 kelime kullanmışlardır. Kız ve erkek öğrenci sayıları eşit olmadığından bu verilerin ortalamaları alınmıştır. Bu duruma göre kız öğrenciler ortalama toplamda 317,31 kelime, ortalama çeşitte 42,88 kelime kullanmışlardır. Erkek öğrenciler ortalama toplamda 241,8 kelime ortalama çeşitte 44,68 kelime kullanmışlardır. Kız öğrenciler, toplam kelime kullanımında; erkek öğrenciler ise çeşit kelime kullanımında daha başarılı olmuşlardır. Toplam 143 söz varlığı kullanımı ile kız öğrenciler, 51 söz varlığı kullanan erkek öğrencilerden daha başarılıdırlar. Çalışma yazı türleri açısından incelendiğinde, toplam kelime kullanımında 6243 kelime ile anı türü ilk sırada yer almaktadır. Anıyı sırasıyla serbest konu türü ve otobiyografi takip etmektedir. Çeşit kelime kullanımında ise 1125 kelime ile serbest konu türü ilk sırada gelmektedirler. İkinci sırada anı yer alırken son sırada otobiyografi gelmektedir. Çalışmanın sonunda elde edilen kelimelerle daha önce yapılan çalışmalardaki kelimeler karşılaştırılmıştır. 579 ortak kelimeye ulaşılmıştır.
Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen ortaokul öğrencilerine yönelik kelime belirleme çalışması: Uşak ili örneği
Bu çalışmada; Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen ortaokul öğrencilerinin, belirlenmiş sosyal yaşam alanlarında kullandıkları kelime bilgilerinin tespiti amaçlanmıştır. Çalışma betimsel nitelikte olup, tarama modeli kullanılmıştır. Verilerin elde edilmesi aşamasında doküman analizi yöntemi ve yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmış olup, analizi aşamasında tematik analizden yararlanılmıştır. Çalışma grubunu, 2018-2019 yılında Uşak il merkezinde öğrenim görmekte olan yabancı uyruklu öğrenci nüfusunun en yoğun olduğu dört ortaokuldan, 86 yabancı uyruklu öğrenci oluşturmaktadır. A ortaokulundan (7 kız ve 10 erkek öğrenci), B ortaokulundan (12 kız ve 13 erkek öğrenci), C ortaokulundan (12 kız ve 9 erkek öğrenci), D ortaokulundan (13 kız ve 10 erkek öğrenci) toplam 86 (44 kız ve 42 erkek) öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma grubundaki öğrencilerin ülke bazındaki sayısal dağılımı ise: A ortaokulu (11) Afgan, (3) İranlı, (2) Iraklı öğrenci; B ortaokulu (20) Afgan, (2) İranlı, (3) Iraklı, (3) Suriyeli öğrenci; C ortaokulu (21) Afgan öğrenci; D ortaokulundan ise (5) Afgan,(9) İranlı, (9) Iraklı öğrenci çalışmaya katılmıştır. Çalışmaya katılan öğrenciler hakkında bilgi edinmek için kişisel bilgi formu uygulanmıştır. Ardından her bir öğrenciye kişisel bilgi formu ve 10 sosyal yaşam alanına yönelik kelime tespit formu uygulanmış olup toplam 86 sayfa kişisel bilgi formu ve 860 adet kelime tespit görüşme formu incelenmiştir. Uygulama 12 hafta sürmüştür. Öğrencilerin kişisel verileri formları ve kelime tespit görüşme formuna yazdıkları kelimeler tek tek okunarak taranmış ve bilgisayarda EXCEL dosyalarına aktarılmıştır. Öğrencilerin bu sosyal yaşam alanları için verdiği kelimeler uzman görüşüne de başvurularak kendi içinde 6 alt başlıkta (mekân, nesne, kişi, iletişimsel ifadeler, tematik ve diğer olarak) yeniden gruplandırılıp kelimelerin sıklıkları alınmıştır. Çalışmanın sonucunda, Uşak ili merkezinde yabancı uyruklu en fazla öğrencinin bulunduğu 4 okuldan 86 ( 44 kız ve 42 erkek ) yabancı uyruklu öğrencinin 10 farklı sosyal yaşam alanı için 1303 çeşitten oluşan toplam 8013 kelime bilgisi yazdığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin en fazla kelime bilgisi yazdıkları sosyal yaşam alanının 1518 kelime, kalıp cümle ve kalıp ifade ile Okul-Okul İdaresi başlığında olduğu görülmektedir. En az kelime bilgisi yazılan sosyal yaşam alanının ise toplam 434 kelime, kalıp cümle ve kalıp ifade yazılan Muhtarlık olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yabancılara Türkçe Öğretimi, Kelime, Sosyal Yaşam Alanı, Türkçe Eğitimi, Kelime Sıklığı
Türk dilinde güzel: Kavramsal bir inceleme
Türk dilinde ''güzel'' anlamında kullanılan ve günümüze ulaşan pek çok sözcük bulunmaktadır. Güzel sözcüğü kısaca ''göze ve kulağa hoş gelen, hayranlık uyandıran, çirkin karşıtı, iyi, hoş, tatlı'' gibi anlamlara gelmektedir. Türk dilinin dönemlerine bakıldığında ''güzel'' anlamına gelen yabancı sözcüklerin de dilimize girdiği görülmüştür. Zamanla ''güzel'' anlamını yitiren sözcüklere de rastlanmıştır. Kavram ise bir nesnenin veya düşüncenin zihindeki soyut biçimidir. Bu çalışmada Türk dilinin dönemlerine ve eserlerine bakılarak öncelikle ''güzel'' anlamına gelen sözcüklerin neler olduğu tespit edilmiştir. Giriş Bölümünde, ''güzel'' kavramı ile ilgili kaynaklara ve çalışmada kullanılan yönteme ilişkin bir değerlendirme yer almaktadır. Birinci Bölümde, incelenen eserlerden hareketle sözcüklerin kökenlerine bakılarak Türkçe, Arapça ve Farsça sözcükler tespit edilmiştir. İkinci Bölümde, bu sözcüklerin hangi ekler ile birlikte kullanılmış olduğu örneklerle gösterilmiştir. Üçüncü ve son bölümde sözcükler, güzel sözcüğünün geldiği anlamlara göre sınıflandırılmış ve örnekler verilmiştir. Sonuç Bölümünde ise tezin genelinde elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir.
A microanalytic investigation of vocabulary revisions in young learner EFL classrooms
This master thesis primarily investigates the sequential unfolding of previously taught vocabulary items in a young language learner (YLL) classroom adopting conversation analytic perspective. It draws on the analysis of a data-set coming from 16 classroom hours (40 minutes each) of video recordings of an EAL classroom in a private language school in the capital of Turkey. Using Conversation Analysis (CA), it sheds light on how the teacher revises previously taught vocabulary items before starting the main activity or the new topic of the week by referencing to past learning events. As such, this study introduces how the teacher not only explores the students' learning state of the previously taught vocabulary items but also creates learning opportunities by using dialogic approach to vocabulary explanation. By demonstrating the sequential organization of vocabulary revisions regarding the word class (nouns, adjectives, noun phrases), it verifies that the overall sequential organization of vocabulary revisions fits the triadic structure of classroom interaction. Besides, it presents how verbal, embodied and visual resources are employed during vocabulary revisions regarding the word class. Finally, it elucidates that vocabulary revisions predominantly reinforce the definitional meaning of the target vocabulary items during discrete revisions of the nouns and adjectives whereas noun phrase revisions also allow students to improve other aspects of their vocabulary knowledge including both meaning and use. The findings of this thesis have implications for teaching vocabulary to YLLs, and L2 Classroom Interactional Competence. Keywords: young language learners, vocabulary revision sequences, conversation analysis
Türkçe konuşan çocukların kekemelik bulgularının hece ve sözcük temelli değerlendirilmesi
Kekemelik değerlendirmelerinde çeşitli yöntemler ve araçlar kullanılarak kekemelik sıklığı ve şiddeti değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, Türkçe'de hece ve sözcük temelli kekemelik sıklıkları ve kekemelik şiddeti değerlendirmeleri incelenmiştir. Çalışmaya, kekemeliği olan, 7-16 yaş aralığında toplam 61 çocuk dahil edilmiştir. İlk olarak, çocukların spontan konuşma verilerinden hece ve sözcük temelli kekemelik sıklıkları hesaplanmıştır. Kekemelik sıklıkları arasındaki uyum incelenmiş ve bu oranlar arasında bir dönüşüm oranı sağlanmıştır. Kekemeliği olan okul çağındaki bir çocuğun kullandığı bir sözcüğün ortalama 2,48 heceden oluştuğu gözlenmiştir. Bu oran ile heceden sözcüğe, sözcükten heceye dönüşüm sağlanmıştır. Kekemelik şiddeti değerlendirmelerinde ise hece temelli veri alan SSI-4-TR ve hem hece hem de sözcük temelli veri alan Weighted SLD ile kekemelik bulguları değerlendirilmiş ve aralarındaki şiddet uyumları incelenmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, Türkçe'de kekemelik sıklığı hesaplamalarında sözcük temelli hesaplama oranlarının hece temelli hesaplama oranlarından istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha yüksek olduğu gözlenmiştir (p < , 001). Dönüşüm değeri olarak kullanılan 2,48'e göre, dönüştürülmüş sıklık değerleri ile gerçek sıklık değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı ve uyumlu oldukları gözlenmiştir (p <,005). SSI-4-TR ile hece ve sözcük temelli Weighted SLD kategorik değerlerinin uyumlu olduğu, ancak, hece temelli Weigthed SLD ile uyumun daha yüksek olduğu görülmüştür. Türkçe konuşan kekemeliği olan okul çağı çocuklarının hece ve sözcük temelli kekemelik sıklıkları arasında dönüşüm yapılmasında 2,48 oranı kullanılabilir. Kekemelik şiddeti değerlendirme araçları Türkçe'ye uyarlanırken, hece ve sözcük temelli hesaplama sonuçları arasındaki farkın göz önünde bulundurulması önemlidir. Anahtar Kelimeler: Okul çağı, kekelenen hece sıklığı, kekelenen sözcük sıklığı,kekemelik şiddeti
Lexikalische entlehnungen in der Deutschen und Türkischen werbesprache
Characteristics of goods and services (the products) that are utilized for fulfilling the needs of the people are consistently changing due to the emergence of new and different markets alongside with the developments in technology and such change generally comes into existence with "the advertisement" of products. Since the advertisement is a laid emotive bridge between the customer and the product, the advertisement is one of the most important tools for business operators to introduce the product to the customer. The words that are used in the advertisements thereby consist the foundation of the aforesaid emotive bridge. The more the words in the advertisements are appealing and distinctive, the more it attracts the attention of the customer and deepens the emotive bond. Accordingly, the words utilized in the advertisement at the present time are mostly borrowed from nonnative languages that are perceived as popular and appealing (particularly from the English) and such nonnative originated words increase the emotive bond within the advertisement by proliferating in the native language. In this study by addressing the lexical borrowing from nonnative languages used in German and Turkish advertisements, it is aimed to identify the classes of loanwords and from which languages they are borrowed from. For this purpose, a study that includes tangible illustrations from magazines that are the elements of printed media and that consists of two sections were conducted being the theoretical and the practical. In the theoretical section respectively; i. the concept of "Advertisement" is handled with its historical background and features; ii. "Lexical borrowings" are evaluated in detail with their characteristics and word classes. In the practical section which is the most important part of the study, the loanwords used in advertisements in German and Turkish magazines are scrutinized. The etymologies of the loanwords are identified and after grouping them under language families they are additionally classified and listed according to their word classes. With the identified results, it is observed that cultural and geographical aspects are important in the utilization of such borrowed words. Key Words: Advertisement, the language of advertisement, lexical borrowings, loanword, foreign word, the origin of the word, word class
"Voll Krass Geil Bro" - Eine linguistische analyse der jugendsprache in Deutschland
Youth language, it can also be calles youthful jargon, is a linguistic structure in which certain segments of the society reveal their own identities depending on the age group. The aim of this study is to analyze the idioms used by young people as well as linguistic structure of the youth language and examine them whit concrete examples. My thesis consists of four parts. In the first part of the study, the topic of youth language is overviewed. In this process, the definitions of "youth", "youth culture" and "youth language" is explained. As a result, it was concluded that ist was natural process for an teenager to distance himself from the parents and to turn towards a group fo friends. In addition, it is stated that this group of friends have theirown language and the adoption of the teenager by their friends is necessary for the development of self-worth. Afterwords, the historical development of youth language its cultural and political interactions, also how youth language was influcenced by language used by latin, old Greek and university teenagers are handled. The lifestyle of teenagers and how this lifestyle is perceived by adults has been studied. In the second part of the study, current research situations of youth language apart from today´s research was examined. One of the important issues in this part is the different approaches of the scientists who are interested in youth language. Based on these approaches, it has been mentioned that they from youth languages research models. In the third part of the study, linguistic features of youth language were introduced by adding examples from various sources. In this section, phonetic, morphological, and vocabulary features of youth language are examined. Young people have created a unique style of speech by using these features. The idoms used by the youth in the fourth and last part were analyzed. As a result of the research, it has been revealed that the use of language has chaned with social fectors as well as with age and it has been revealed the young people show their creativity and humor abilities in some specific words and sentences they use.
Fantastik edebiyat çevirilerinin dile kazandırdığı kelimeler ve Türk çoğuldizgesindeki yeri
Fantastik edebiyat çevirilerinin dile kazandırdığı kelimeler ve bu kelimelerin Türk çoğuldizgesinde edindiği yeri incelemek bu tezin ana konusudur. Söz konusu kelimeler incelenmeden önce fantastik yazına, tarihçesine ve alansal özelliklerine kısa bir bakış sağlanmıştır. Tezin kuramsal çerçevesi Lawrence Venuti'nin yerlileştirme ve yabancılaştırma kavramları ile Itamar Even-Zohar'ın çoğuldizge kuramı üzerine kurulmuştur. Kuramsal çerçevenin ardından çalışma konusu olarak seçilen Harry Potter, Yerdeniz ve Yüzüklerin Efendisi serilerindeki Türkçede olmayan, çeviriler yoluyla dile kazandırılmış kelimeler kaynak ve erek metin kesitleri ile örneklendirilmiştir. Çeviriler yoluyla dile kazandırılan kelimelerin erek dizgedeki yeri ve erek dizge üzerindeki etkileri çoğuldizge kuramı çerçevesinde incelenmiştir.
Türk işaret dilinde harfli işaretlerin birimbilimsel ve biçimbilimsel özellikleri
In this study, we aim to analyze certain morphological and phonological characteristics of lexicalized fingerspelling in Turkish Sign Language (TİD). Fingerspelling is a system which represents the characters of a writing system by certain handshapes and compositions of handshapes in sign languages. The words are, in sign languages, expressed through hands having various configurations, movements and locations. Fingerspelling is a secondary system in sign languages which allow interaction with spoken languages in terms of code-switching, code-mixing, and borrowing. In this thesis, we focus on the structure of borrowed words which are lexicalized and listed in the lexicon of Turkish Sign Language, namely, lexicalized fingerspelling.We explain a divergence point of TİD manual alphabet from TİD phonology which is the movement of the nondominant hand in the letter Ğ.We have suggested several features of the phonological structure of lexicalized fingerspelling by adopting the Hand-Tier model. Two rules were posited in order to account for the hand reversal in the lexicalization of one-handed letters. Another suggestion was that the place of the hand arrangement tier in the hand configuration hierarchy should be changed. In addition, TİD data revealed that movement plane is a phonological feature which is necessary to explain assimilation phenomenon.We have proposed that repetition or lengthening operate as morpheme structure constraints on the lexicalizations of fingerspelled letters. We categorize the polymorphemic forms which have a fingerspelled letter and a sign as compounding. In addition, we exemplify the constraints on word-formation through fingerspelling such as phonological blocking, syntactic blocking, and synonymy blocking.The linguistic phenomena we have explained show that fingerspelling can be used by sign language. On the other hand, fingerspelling is not a part of TİD grammar because it is an invented system and it has many non-grammatical and non-linguistic features. On the other hand, the lexicalizations of fingerspelling are mostly integrated into the structure of the language.
Zamanlamanın ve uyarıcı özelliklerinin üstbilişsel yargılara etkileri
Bu tezin amacı kelimenin kısmi özelliklerinin ve bununla birlikte zamanlamanın Bilme Hissi Yargısı üzerindeki etkisini aynı kapsamda incelemektir. Sonuçlar Bilme Hissi derecesi ve bu derecenin kişinin hatırlama performansıyla uyumluluğu bağlamında incelenmiştir. Bu çalışmada kelimenin kısmi özellikleri Koriat (1994)'ın argümanı baz alınarak kurgulanmıştır. Bu argümana göre kısmi bilgi kişinin bir kelime ile ilgili düşünürken aklına gelen bilgilerin tümünü kapsamaktadır. Biz bu çalışma özelinde kısmi bilgi düzeyini farklı çağrışım setleri olan kelime grupları seçerek deneysel olarak manipüle ettik. Ayrıca Bilme Hissi Yargısının verilme süresini bazı katılımcılar için yeterli süre vererek bazı katılımcılar için ise kısıtlı bir süre vererek farklı iki koşul oluşturduk. Art arda yaptığımız üç çalışmada bulduğumuz sonuçlara göre insanların Bilme Hissi Yargıları hem zamanlama hem de kelimenin kısmi özelliklerinden etkilenmektedir. Aynı zamanda kişinin serbest hatırlama performansının da bu sonuçlar üzerinde etkisi vardır. Katılımcılar doğru hatırladıkları kelimeler için yeterli zaman verildiğinde kısıtlı zaman verilen duruma göre daha yüksek Bilme Hissi Yargısında bulunmuşlardır. Oysaki, hatırlayamadıkları yada yanlış hatırladıkları kelimeler için sadece yüksek kısmi bilgiye sahip kelimeler için ve sadece yeterli zaman verildiği koşulda yüksek Bilme Hissi Yargısında bulunmuşlardır. Ancak, bilme hissinin gerçek hatırlama performansıyla uyumluluğunun zamanlama ve kelime özelliklerine göre değişmediği saptanmıştır.
Frequency effects in the processing of morphologically complex Turkish words
This is an empirical study that examines how morphologically simple and complex words in Turkish are represented in the brains of native speakers. Two experiments are reported that use various "frequency of occurrence" metrics as independent variables. The secondary findings of the study are that (a) frequency is an extremely complex concept, especially in the case of an agglutinating language like Turkish; (b) different frequency measures are highly correlated; (c) frequency distributions are uneven at several levels; (d) the overwhelming majority of grammatically possible forms are never used even in a large corpus; (e) in an agglutinating language like Turkish, morphology has a deep impact even at sub-lexical levels such as the distribution of letter-ngrams; (f) conducting psycholinguistics experiments online rather than in a laboratory environment is a feasible option; (g) letter shape does not have an effect on word recognition accuracy; (h) morphologically complex Turkish words are processed two times more slowly than simple words, suggesting that suffix sequences add a significant workload to the recognition process. The three main findings of the experiments, on the other hand, are that (a) more frequent simple words are processed faster than less frequent simple words, thus replicating a well-established finding in a typologically different language; (b) complex words are probably processed from left to right, and, most importantly, (c) the human brain can use suffix sequences to recognize complex words, thus suggesting that there exist mental representations for frequently occurring suffix sequences, probably in addition to mental representations for individual suffixes.
Kadı Burhaneddin Divanı'nda kelime grupları
Bu çalışma, Kadı Burhaneddin Divanı'nın ilk 60 sayfasının (150 gazelin) kelime gruplarını ele alır. Çalışmanın birinci bölümünü Kadı Burhaneddin'in hayatı ve siyasî kişiliği, edebî kişiliği, ve eserleri oluşturur. İkinci bölümünü ise kelime grupları oluşturur. Bu bölümde, Türkçedeki kelime grupları kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Üçüncü bölümde Kadı Burhaneddin Divanı'nın ilk 60 sayfasında yer alan kelime grupları ele alınmıştır.