Bir Gaussian dağilim modeli yardımıyla Çanakkale'de dış ortam hava kalitesi seviyelerinin belirlenmesi

Türkiye'nin kuzeydoğusunda yer alan Çanakkale ili için antropojenik kaynaklardan kaynaklanan temel kirleticiler için 170 km'ye 125 km'lik bir alanı kapsayan bir emisyon envanteri ve model çalışması gerçekleştirilmiştir. Çanakkale ili Marmara bölgesinde yer almaktadır ve ilde hava kalitesinin daha iyi olabilmesi için Marmara Temiz Hava Merkezi'ne bağlanmıştır. Bölgedeki emisyon kaynakları endüstriyel, karayolları taşıt ve denizyolları gemi trafiği ve evsel ısınma şeklinde sınıflandırılmıştır. Emisyon hesaplamaları ve model çalışmaları 4 adet temel kirletici olan partikül madde, kükürt dioksit, azot oksitler ve karbon monoksit için ayrı ayrı gerçekleştirilmiştir. Bölgede yer alan büyük sanayi tesislerinin aktivite bilgileri, taşıtlar için yakıt tüketimi ve geçiş sayılarına dair bilgiler ve evsel ısınma için doğalgaz ve kömür tüketim istatistikleri temin edilmiş ve bu bilgiler kaynak türlerine göre literatürde yer alan ilgili emisyon faktörleri ile değerlendirilerek 2013 yılına ait emisyonlar hesaplanmıştır. Hesaplanan emisyon değerleri bir Gaussian dağılım modeli olan AERMOD ile değerlendirilerek bölgedeki hava kalitesi seviyeleri belirlenmiştir. Son olarak da, model validasyonu için model çalışması sonucu elde edilen hava kalitesi seviyeleri bölgede yer alan 4 adet hava kalitesi ölçüm istasyonu verileri ile kıyaslanmıştır. Sanayi sektörü azot oksit ve kükürt dioksit emisyonları açısından en baskın sektör iken; karbon monoksit ve partikül madde için en baskın sektörler sırasıyla trafik ve evsel ısınmadır. Yakıt olarak yerli ve ithal kömür kullanan sanayi tesisleri ve evsel ısınma amacıyla kömür kullanan ilçe merkezleri bölgedeki yüksek kükürt dioksit emisyonlarının başlıca sebepleridir. Ek olarak, günlük ortalama model ve ölçüm sonuçlarının karşılaştırılması sonucu model sonuçlarının doğruluğu nispeten yüksek değerlerde bulunmuştur. Modellenen konsantrasyonlarının doğruluğu sırasıyla partikül madde ve kükürt dioksit için yüzde 61, azot oksitler için yüzde 67'dir.