Akarsu havzalarında hazne koruma bölgelerinin fiziksel tabanlı bir yaklaşımla belirlenmesi

Akarsu havzalarının yönetimi ve havza genelindeki araştırmalar, hem havzalar hem de alıcı ortamlardaki su kalitesi üzerine insan etkilerinin belirlenmesi noktasında giderek artan bir öneme sahip olmuştur. Su kaynaklarının çeşitli kirleticiler tarafından kirlenmesini önlemedeki yöntemlerden biri de, bu kaynaklar etrafında koruma bölgelerinin oluşturulmasıdır. Hazne koruma bölgelerinin belirlenmesi, dünya üzerindeki değişik kısımlarda önemli bir konu olarak ortaya çıkmaktadır. Koruma bölgesinin genişliği, bölgelerin oluşturulması ve yönetimi sırasında göz önünde bulundurulması gereken etmenlerden biridir.Günümüzde ülkelerin birçoğu, merkezi ve bölgesel yasama eksiklikleri ya da yönetmelik fazlalığı nedeniyle yeterli bir hazne koruma stratejisi belirlemede güçlükler yaşamaktadır. Yetkili kurumlarca yönetmeliklerde belirtildiği şekliyle uygulanan kısıtlamalar, havzalarda ikamet eden nüfusun sosyal ve ekonomik faaliyetleri üzerine doğrudan etki yaratmaktadır. Bunun yanı sıra, sabit bölgeleme sistemine dayalı bir koruma stratejisi, özellikle farklı büyüklüklere ve akış özelliklerine sahip havzalar için uygulandığında değişken koruma ihtiyaçlarının belirlenmesine tam olarak cevap verememektedir. Bu çalışmada önerilen yaklaşım, herhangi bir havzada en uygun koruma mesafesine karar verebilmek için oldukça pratik bir yöntem ortaya koymaktadır. Yöntemin en belirgin getirisi, tüm değerlendirmeleri tek bir bilimsel mantığa dayalı olmak üzere, farklı havza uygulamaları için değişken mesafeli koruma bölgesi tanımında sağladığı esneklik olmaktadır. Yöntem, koruma bölgeleri içerisinde suyun hazneye ulaşıncaya kadarki akış süreleri, çeşitli arazi kullanımlarından kaynaklanan olası yayılı kirlilik riskleri, kirlilik taşınımını başlatma ve hazne sistemleri üzerinde kirlilik etkilerini artırmada sedimentasyonun etkisi ve arazinin bir kaynak olarak kullanımını da içeren bir dizi bağımsız analitik bileşeni dikkate almaktadır.