Türk işaret dili derlemi oluşturmak için video notasyon aracı geliştirme: TİDVA

Dünya genelinde milyonlarca işitme engelli insan yaşamaktadır. İşitme engelli kişi sayısının bu denli büyük olması, işitme engelli kişilerin başkalarıyla kolayca iletişim kurabilmeleri için işaret dili alanında çalışmalar yapmanın önemini göstermektedir. İşaret dili alanında yapılan çalışmalarda karşılaşılan en büyük sorunlardan biri derlemin olmamasıdır. Derlem geliştirme bu eksikliği gidererek işaret dili alanındaki çalışmalara katkıda bulunur. Bu tezde, Türk İşaret Dili için geliştirilen, TİDVA olarak adlandırılan video notasyon aracı ve TİDVA kullanılarak geliştirilen Türk İşaret Dili Derlemi önerilmiştir. Bu tez, Türk İşaret Dili alanına büyük katkı sağlamaktadır. Çünkü geliştirilen TİDVA, Türk İşaret Dili alanında geliştirilen tek video notasyon aracıdır. Üstelik geliştirilen Türk İşaret Dili Derlemi, Türk İşaret Dili alanında derlem eksikliğini giderir. Araç, video notasyon işlemi yapar, videoları alt videolara böler ve derlem geliştirmek için çıktı üretir. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın geliştirdiği Türk İşaret Dili Sözlüğü'nün 500 örnek cümle videosu seçilmiştir ve ardından TİDVA kullanılarak notasyon işlemi yapılmıştır. Geliştirilen derlem toplamda 596 cümle ve 5343 kelimeden oluşmaktadır. Geliştirilen derlem üzerinde sorgulamalar yapmak ve sorgu sonuçlarını görüntülemek için Arama Aracı geliştirilmiştir. Derlem üzerinde istatistiksel analizler yapılarak sonuçları gösterilmiştir. Geliştirilen Türk İşaret Dili Derlemi gelecekte yapılacak çalışmalara katkıda bulunacaktır. Geliştirilen derlem geliştirilen notasyon aracı kullanılarak gelecekte daha zengin hale getirilebilir. Anahtar Kelimeler: Derlem, Türk İşaret Dili, notasyon aracı, Türk İşaret Dili derlemi.