Diaspora ve tekstil: Türkiye'deki İranlı göçmenlerin bellek temelli anlatılarının şehrazat odağında a/r/tografik yansımaları

Bu araştırma, Türkiye'de yaşayan İran göçmenlerinin perspektifinden ortak göç anlatılarının dans kostümüne yansımalarını inceleyerek göç sürecinin kimlik, aidiyet ve kolektif bellek üzerindeki izdüşümlerini sanat temelli (a/r/tografi) bir araştırma yaklaşımıyla ele almaktadır. Araştırma, İranlı göçmenlerin deneyimlerini kendi sözleri ve ifade biçimleri aracılığıyla görünür kılan sanatsal üretimlere odaklanmaktadır. Bu bağlamda İran'ın kültürel belleğinde güçlü bir yere sahip olan Şehrazat figürü; beden, ses ve anlatı arasında bir köprü olarak ele alınmış; katılımcıların kişisel sözleri ve bellek izleri kumaş, nakış ve bedensel performans aracılığıyla sahneye taşınmıştır. Araştırma, bu yolla, göçün bireysel deneyimlerden kolektif belleğe uzanan duygusal ve kültürel yansımalarını, ortak üretime dayalı beden-temelli bir anlatı süreci üzerinden takip etmektedir. Araştırmada sanatçı, araştırmacı ve eğitmen kimliklerinin kesişiminde yer alan a/r/tografi yaklaşımı kullanılmıştır. Çalışma grubu, Türkiye'de yaşayan yedi İranlı göçmen sanatçıdan oluşmaktadır ve katılımcıların göç deneyimlerinden yola çıkarak dans figürleri, nakış uygulamaları ve ortak bir performans odaklı video çalışması üretilmiştir. Veriler; derinlemesine görüşmeler, sanatsal etkileşim oturumları ve ortak görsel üretimler aracılığıyla toplanmış; tematik analiz doğrultusunda kimlik ve bellek eksenlerinde bütünleştirilmiştir. Bu temaların belirlenmesinin ardından araştırmacı, kavramsal anahtar kelimeleri Farsça biçimsel karşılıkları üzerinden çözümleyerek kelimeler arasında rizomatik bağlar kurmuş; bu biçimleri nakış ve beden performansının birlikte işlediği bir görsel anlatı diline dönüştürmüştür. Bu bağlamda çalışma, bellek ve duygulanımın kolektif bir anlatı alanına dönüşmesini sağlamakta, göç deneyimlerinin dokunsal ve bedensel bir ifade biçimiyle görünür kılınmasına dair pratik bir yaklaşım sunmaktadır.