Dicentrarchus labrax L. ve çipura Sparus aurata L. balıklarından izole edilen bakterilere karşı üzerlik Peganum harmala L., muskat Myristica fragrans houtt. ve karanfil Syzygium aromaticum L. bitki ekstrelerinin antibakteriyel ve antioksidan aktivitelerinin araştırılması ve balık raf ömrü üzerine etkileri

Son yıllarda nüfusun giderek artmasıyla birlikte besin ve protein ihtiyacını karşılayabilmek adına su ürünleri yetiştiriciliğine verilen önemin artırılması amaçlanmaktadır. Balık yetiştiriciliğinde artan üretime paralel olarak hastalık problemleri sıklıkla yaşanmaktadır. Yüksek stoklama yoğunluğu, bakteriyel hastalıkların yaygın olarak görülmesine neden olmaktadır. Eğer tedavi yapılmazsa; balık ölümlerinden, büyümenin yavaşlamasından dolayı büyük ekonomik kayıplar olabilmektedir. Bu nedenle balık yetiştiriciliğinde hastalıklara karşı etkin ve doğal tedavi yöntemlerinin belirlenmesi önemlidir. Ege Bölgesi'nde deniz balıkları yetiştiriciliğinde ve ticaretinde çipura (Sparus aurata L. 1758) ve levrek (Dicentrarchus labrax L. 1758) en çok tercih edilen balıktır. Çipura, Sparidae familyasına ait bentik bir balık türüdür. Levrek ise Moronidae familyasına aittir. Her iki balık türü de gerek lezzeti gerekse besinsel değerinin yüksek olması nedeni ile tercih edilmektedir. Su ürünleri yetiştiriciliği, Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından Dünya'da en hızlı büyüyen gıda üretim sektörü olarak belirlenmiştir. Bizim de ihracatını yapmış olduğumuz su ürünlerinin %27 kadarını karşılayan çipura ve yaklaşık olarak %37 kadarını karşılayan levrek balığına talebin giderek artmasından dolayı depolama kapasiteleri de artmaktadır. Bu da raf ömürlerini uzatmak amacıyla sentetik antimikrobiyal ajanların kullanımına dikkat çekmektedir. Fakat sentetiklerin kullanımı çevreye ve diğer organizmalara zarar vermekle birlikte bakterilerin direnç geliştirmesine sebep olmaktadır. Ayrıca bu ajanların kalıntıları insan sağlığı için de önem arz etmektedir. Raf ömürlerini uzatmak amacı ile daha doğal olan, tıbbi olarak da kullanılabilen bitkilere yönelim giderek artmaktadır. Genel olarak gökkuşağı alabalığı, sazangiller ve levrek balıkları üzerinde raf ömrünü uzatmak amacıyla farklı bitki ekstreleri ile çalışılmış ve başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Ancak çipura ve levrek balığına olan önemin bu kadar artmasının yanında yeterli sayıda deneysel çalışma mevcut değildir. Bu çalışmada, 3 farklı bitkinin (üzerlik; Peganum harmala L., muskat; Myristica fragrans Houtt., karanfil; Syzygium aromaticum L.) ekstrelerinin çipura ve levrek balığından izole edilen bakterilere karşı antibakteriyel ve antioksidan aktiviteleri ile bitki ekstrelerinin balıkların raf ömrüne etkisi belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara dayanarak, kullanılmış olan 3 bitkinin antibakteriyal ve antioksidan olarak kullanımının raf ömrüne olumlu olarak etki gösterdiği görülmüştür. Sonraki çalışmalar için bu bitkilerin farklı konsantrasyonlarda ve diğer organizmalara karşı antioksidan ve antimikrobiyal aktivitelerine ve gıda sektöründe kullanımlarına yönelik daha detaylı çalışmalar önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Çipura, Levrek, Üzerlik, Muskat, Karanfil, Antibakteriyel Aktivite, Antioksidan Aktivite, Raf Ömrü