Kıyı bölgesi yönetiminin bir bileşeni olarak yaygın kirletici kaynaklarının modellenmesi

ÖZET İnsan faaliyetleri, ticaret bağları; iklimsel uygunluk; düz, verimli alîüvyal toprakların varlığı; büyük miktarlarda balık stoklarının bulunması veya estetik ve rekreasyon amaçlan nedeniyle kıyı alanlannda yoğunlaşmıştır. Arazi kullanım şekilleri kıyısal sulann kalitesini etkilemekte ve noktasal olmayan kirletici kaynaklan önem kazanmaktadır. Kıyı alanlan yönetimi programı çerçevesinde, kıyısal suları etkileyen noktasal olmayan kaynaklan belirleyecek, kıyısal yaygın kirlilik kontrolü programlannın geliştirilip sonuçlandırılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Su toplama havzalan, önemli bir planlama aracı olan değişik modeller kullanılarak, noktasal olmayan kirletici kaynaklarının kontrolü konusunda yönetilebilirler. Bu modeller, sınırlı kesinlik derecelerinde, değişik senaryolar altında, arazi kullanım şekillerinin alıcı su ortamlanna etkilerini su miktan ve kalitesi cinsinden çözümleyebilmektedirler. Bu çalışma, yaygın kirleticilerin kıyısal ortamlardaki etkilerini değerlendirmede kullanılan bu modelleme sistemi için gerekli olan değerleri tanımlamaktadır. Havza ölçekli bir model olan SWRRBWQ (Simulator for Water Resources in Rural Basins; Williams ve diğerleri, 1985; Arnold ve diğerleri, 1990) bu amaçla kullanılmıştır. Model, Gediz Havzasının bir alt havzası olan Nif Havzasına uygulanmıştır. Bu çalışmanın kapsamında ilk adım olarak geniş çaplı arazi ve literatür verileri derlenmiştir. Sulama, gübreleme ve sürüm uygulamaları gibi tarımsal uyguiamalann yüzey akışı miktan ve kalitesi üzerindeki etkilerini görebilmek için dört simulasyon sürdürülmüştür.