Eylemlerin dijitalleşmesi: e-kitap okuyucuların fiziksel ve dijital özellikleri üzerinden anlambilimsel analizi

Dijital teknolojiler ve bu teknolojileri kullanan ürünler, hayatın her alanına yayılmış ve girdikleri alanların vazgeçilmez birer unsuru haline gelmişlerdir. Dijital ürün ve teknolojilerin kapsamı her geçen gün daha da genişlemekte, bağlamdan uzak görünen alanlarda dahi kendilerine bir yer edinmektedirler. Örnek vermek gerekirse, toplu taşıma alanında dahi bugün dijital teknolojilerin informasyon iletme gibi bir kullanım alanı bulunmaktadır. Dijital teknolojilerin yeni bir alana dahil edilmesi, o alanla ilgili eylemlerin tanımlarının, deneyimlerinin ve kullanıcı beklentilerinin değişmesine sebep olduğu söylenebilir. Değişen beklenti ve ihtiyaçlara cevap vermenin, ilgili alanlarda yeni deneyimler tanımlamanın endüstri ürünleri tasarımının ilgi alanına girdiğini söylemek mümkündür, ancak dijital teknolojileri ve bu teknolojilerin tanımladığı yeni etkileşim biçimlerini barındıran ürünlerin, maddi etkileşim göz önünde bulundurularak tasarlanan fiziksel ürünlerden daha farklı olduğu söylenebilir. Fiziksel ürün olarak tanımlanan, etkileşimin analog olduğu ürünlerde, ürünün formunun yapılan iş bağlamında daha ön planda olduğu söylenebilecekken, dijital ürün olarak tanımlanabilecek cihazların fizikselliğinin daha çok dijital boyuttaki fonksiyonlara ulaşmaya imkan veren bir geçit olduğu söylenebilir. Yapılan eylem dijitalleşmekte ve etkileşim daha çok cihazın sanal boyutunda gerçekleşmektedir. Ancak eylem dijitalleşse dahi, kullanıcı ile fonksiyon arasında bir köprü görevi görmek üzere fiziksel bir objeye ihtiyaç duyulmaktadır ve bu objenin (dijital cihaz) endüstri ürünleri tasarımı kapsamına girdiği söylenebilir. Eylemin ortamının değişmesinin (fiziksel ortamdan dijital ortama) eylemin deneyiminin, ve hatta tanımının değişmesine neden olabileceği söylenebilir. Eylemlerin dijitalleşmesi ile deneyim ve tanımdaki bu kaymaya işaret edilmektedir. Bu tezde, eylemlerin dijitalleşmesi bağlamında e-kitap okuyucular, Ürün Anlambilimi perspektifinden ele alınmaktadır. E-kitap okuyucu, kitap okuma eylemini dijital ortama adapte etmesi ve baskı kitaba biçimsel olarak benzemesi bakımından, "eylemlerin dijitalleşmesi" kavramına uygun bir örnek olarak görülmüştür. Böyle bir üründe ürünün fizikselliğinin kullanıcı için ne anlam ifade ettiği veya ne kadar önem taşıdığı, ürüne kitap okuma ile ilgili anlamlar mı yüklendiği yoksa bir dijital cihaz olarak mı algılandığı araştırılmıştır. Araştırmanın amacı, analog bir deneyimi dijitalleştiren bir üründe kullanıcı için "kayda değer" olan ve anlam ifade eden bileşenlerin bulunması, ve bu bileşenlerin hangi anlamları, nasıl ifade ettiklerinin incelenmesidir. Araştırmada yapılan analizin temelini oluşturmak adına dijital cihazların "anatomisini" ortaya koyan bir model hazırlanmış, bu model üzerinde cihazın etkileşimsel bileşenleri gösterilmiş ve e-kitap okuyucu bu model üzerinden incelenerek kullanıcı için potansiyel olarak anlam ifade edebilecek bileşenler tartışılmıştır. Daha sonra, e-kitap okuyucular ile farklı deneyim seviyelerine sahip bireyler ile çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmada üç farklı deneyim seviyesine sahip birey grubu belirlenmiş ve her grup için farklı veri toplama metodu kullanılmıştır. İlk grup olan e-kitap okuyucusu kullanıcıları ile ürünü tercih sebepleri, ürünün kitap okuma alışkanlıklarında yarattığı değişiklikler ve baskı kitaba göre farkları hakkında anket yapılmıştır. İkinci grup olan e-kitap okuyucu ile hiç karşılaşmamış bireylere bir e-kitap okuyucu (Kindle Oasis) verilmiş ve cihazı kullanarak çeşitli işlemler gerçekleştirmeleri istenmiştir. Ürünle etkileşimleri boyunca düşünce ve yorumları sorulmuş, tüm süreç videoya kaydedilmiş ve sonra analiz edilerek ürüne ve bileşenlere yükledikleri anlamlar tartışılmıştır. Son grup olarak e-kitap almayı düşünen potansiyel kullanıcılar belirlenmiş, ve ürünün satış alanında gözlem gerçekleştirilmiştir. Her üç aşamada da bireylerin e-kitap okuyucuya nasıl yaklaştıkları üzerinden hangi anlamları yükledikleri, bu anlamlara neden olan bileşenlerin daha önce ortaya konmuş olan anatomide neye karşılık geldikleri, ve bireyin ürüne olan mesafesi değiştikçe bu bileşenlerin anlamının ve kayda değerliğinin nasıl değiştiği tartışılmıştır.