Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğuna eşlik eden yavaş bilişsel tempo kliniği olan olguların mizaç özellikleri ve yürütücü ı̇şlevler açısından karşılaştırılması

Amaç: Bu çalışmanın amacı DEHB tanılı olgular, DEHB tanısına eşlik eden YBT kliniği olan olgular ve kontrol olgularının karakter mizaç özellikleri ve yürütücü işlev özelliklerinin değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza DSM 5 kriterlerine göre DEHB tanısı konulan ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 8 12 yaş aralığında 25 DEHB, 29 YBT'nin eşlik ettiği DEHB ve 26 kontrol olmak üzere toplam 80 olgu dahil edilmiştir. Olgulara Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli (ÇDŞG ŞY) uygulanmış olup DSM 5 tabanlı psikiyatrik görüşme yapılarak psikiyatrik değerlendirilmeleri yapılmıştır. Ebeveynlerden Kısa YBT Tarama Anketi, Barkley Çocuk Dikkat Anketi (BÇDA), Conners Ana Baba Değerlendirme Ölçeği Kısa Form (CADÖ KF), Yönetici İşlevlere Yönelik Davranış Değerlendirme Envanteri (BRIEF), Okul Çağı Çocukları için Mizaç Ölçeği (OÇÇMÖ) doldurmaları istenmiştir. BÇDA puanlarına göre YBT'nin eşlik ettiği DEHB grubu oluşturulmuştur. Çalışmaya dahil edilen olgulardan Davranışsal İnhibisyon Sistemi ve Davranışsal Aktivasyon Sistemi Ölçeği (DİS/DAS) ve Çocuklar İçin Mizaç ve Karakter Envanteri'ni (J TCI R) doldurmaları istenmiştir. Bulgular: YBT'nin eşlik ettiği DEHB'li çocuk ve ergenlerin YBT'nin eşlik etmediği gruba göre set değiştirme, başlatma, çalışma belleği, planlama, düzen, izleme, davranışsal index, üst biliş index yürütücü işlev değerlerinin ve CADÖ KF öğrenme sorunları ve kaygı puanlarının ve DAS eğlence arayışı puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sağlıklı grubun duygusallık, sebat etme ve çaba harcama değerleri YBT'nin eşlik ettiği DEHB grubundan daha yüksek olduğu, keşfetmekten heyecan duyma puanlarının ise daha düşük olduğu görülmüştür. Korelasyon analizlerine göre DEHB değerleri ile düzensizlik, psikosomatik ve ödüle duyarlılık değerlerinin pozitif ilişkili olduğu, YBT değerlerinin ise yabancılardan çekinme, psikosomatik, set değiştirme, duygusal kontrol, davranışsal ve global index puanları ile pozitif ilişkili olduğu saptanmıştır. Sonuçlar: Sonuçlar değerlendirildiğinde YBT'nin DEHB'den bağımsız olarak yürütücü işlev bozukluğuna neden olduğu bulunmuştur. Mizaç özellikleri açısından incelendiğinde YBT'nin daha çok zarardan kaçınma özelliğiyle DEHB'nin ise yenilik arayışı mizaç özelliğiyle ilişkili olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Yavaş Bilişsel Tempo, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Yürütücü işlevler, Mizaç, Karakter