Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukların abla ve ağabeylerinin sosyal beceri düzeyi ve kardeş ilişkileri

2ÖZETDİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞUOLAN ÇOCUKLARIN ABLA VE AĞABEYLERİNİNSOSYAL BECERİ DÜZEYİ VE KARDEŞ İLİŞKİLERİAslı Ogün BOZBEY AKALINYüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Ana Bilim DalıDanışman : Prof. Dr. Banu Yazgan İNANÇMayıs 2005, 79 SayfaBu araştırmanın amacı; Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu olançocukların abla ve ağabeylerinin sosyal beceri düzeyleri ve kardeş ilişkilerinin niteliğiile DEHB'nin bu değişkenler üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Araştırmanınörneklemini, yaşları 10-16 arasında değişen, yarısı DEHB olan bir kardeşe, diğer yarısıda normal gelişim gösteren bir kardeşe sahip 60 abla/ağabey ve onların annelerioluşturmaktadır. Annelerin doldurdukları ölçeğin sonuçlarına göre, DEHB olan kardeşesahip çocukların sosyal yetkinlik düzeyi, normal gelişim gösteren kardeşe sahipçocuklarınkinden daha düşüktür. Yine aynı ölçekten elde edilen veriler ışığında, DEHBolan çocukların kardeşlerinin daha sık sosyal ve davranışsal sorunlar yaşadıklarıanlaşılmaktadır. Ağabey/ablaların doldurdukları anketten elde edilen verilere göre,kardeş ilişkilerinin niteliği kapsamında ele alınan sevgi, kardeşin hayranlık duyması,kardeşe hayranlık duyma, baba yanlı davranışı ve benzerlik değişkenleri açısından ikigrup arasında normal gelişim gösteren çocukların abla ve ağabeyleri lehine anlamlıfarklılık olduğu ve DEHB olan bir kardeşin olduğu kardeş çiftlerinde tartışmanın dahasık yaşandığı belirlenmiştir. DEHB olan çocukların anne ve kardeşleriyle yapılangörüşmelerde, hem anneler, hem de ağabey ve ablalar, ebeveynlerin DEHB olan çocuğadaha çok ilgi gösterdiğini ifade etmişlerdir. Bunun yanı sıra, kardeş ilişkilerindekisaldırgan davranışların da sıklıkla dile getirildiği dikkat çekmektedir.Anahtar kelimeler: Kardeş ilişkileri, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu,sosyal beceri.