Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenlerinin ahlak okuryazarlık düzeyleri ve ahlak okuryazarlığa yönelik görüşleri

Bu araştırmanın amacı, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) öğretmenlerinin ahlak okuryazarlık düzeylerini ve ahlak okuryazarlığı becerisine yönelik görüşlerini incelemektir. Araştırmanın evreni, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Muş ilinde görev yapmakta olan 469 DKAB öğretmenidir. Araştırmanın örneklemi; nicel boyutta basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilen 215 DKAB öğretmeni, nitel boyutta ise kolay ulaşılabilir durum örneklemesi ile seçilen 11 DKAB öğretmenidir. Araştırmada hem nicel hem de nitel verilerin bir arada kullanıldığı açımlayıcı sıralı karma yöntem deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda genel tarama modeli, nitel boyutunda ise durum çalışması modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın nicel verilerinin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ve Tekin (2022) tarafından geliştirilen "Ahlak Okuryazarlığı Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek 20 maddeden ve "Ahlaki Muhakeme", "Ahlaki Farkındalık", "Ahlaki İmgelem", "Ahlaki Duyarlılık" ve "Ahlaki Kararlılık" olmak üzere 5 alt boyuttan oluşmaktadır. Araştırmanın nitel verilerinin toplanmasında ise araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ve "Ahlak Okuryazarlığına Yönelik Yarı Yapılandırılmış Öğretmen Görüşme Formu" kullanılmıştır. Görüşme formu 8 adet açık uçlu sorudan oluşmaktadır. Araştırmanın nicel verilerinin analiz edilmesi için SPSS 22.0 paket programı, nitel verilerinin çözümlemesi ve değerlendirilmesinde ise MAXQDA 2020 paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verilerinin sonuçlarına göre DKAB öğretmenlerinin ahlak okuryazarlığı düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca öğretmenlerin ahlak okuryazarlık düzeyleri cinsiyet, yaş, medeni durum, mezun olunan ortaöğretim kurumu, mezun olunan yükseköğretim kurumu ve herhangi bir dini grup içerisinde din eğitimi alma durumu değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık oluşturmamıştır. Fakat öğretmenlerin ahlak okuryazarlık düzeyleri mesleki kıdem ve ahlaki tutum ve davranışları yerine getirme noktasında ailelerin genel tutumu değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık oluşturmuştur. Araştırmanın nitel verilerinin sonuçlarına göre ise öğretmenlerin ahlak eğitiminin nasıl verilmesi gerektiği, ahlak okuryazarlığı kavramının neliği, DKAB öğretmenlerinin ahlak okuryazarlığı konusunda hangi yeterliliklere sahip olması gerektiği ve ahlak okuryazarlığı becerisinin öğrenciye nasıl verilmesi gerektiği hakkında bilgi sahibi oldukları ve öğretmenlerin öğrencilere ahlak okuryazarlık becerisi kazandırma konusunda genel olarak yetkin oldukları tespit edilmiştir. Ancak öğretmenlerin öğrencilere ahlak ile ilgili konuları verme noktasında çeşitli sorunlar yaşadıkları ve öğretmenlerin görüşlerinden öğrencilerin ahlak okuryazarlık durumunun genel olarak kötü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonuçlarından hareketle ailelerin genel tutumlarını algılayışlarını ölçen bir tutum envanterinin kullanılarak katılımcıların ahlaki tutum ve davranışları yerine getirme noktasında ailelerin genel tutumları ile ahlak okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmaların yapılması, öğrencilerin ahlak okuryazarlık düzeylerini kapsamlı bir şekilde ölçecek ölçme araçları geliştirilerek öğrencilerin ahlak okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi gibi öneriler geliştirilmiştir.