Dini ötekilik ve iletişimsel pratikler: Din değiştirenler üzerine bir araştırma

Bu araştırmada, din değiştiren kimliğini yabancılaşma/ötekileşme ekseninde değerlendiren alan çalışmasındaki bulgulardan hareketle, din değiştirenlerin tanınma ve kimliği yeniden kurma süreçlerindeki yabancılık/ötekilik tecrübeleri ve ötekiliği aşmak için kurguladıkları iletişimsel taktikler, bilimsel bir sistematik çerçevesinde tartışılmıştır. Araştırmada kimlik ve ötekilik arasında diyalektik bağıntı, bir inşa ve sosyal ilişki biçimi olarak ele alınmıştır. Toplumsal iletişim pratiklerinin kimliği ötekilik bağlamında nasıl sürekli olarak yeniden kurduğu ve din değiştiren kimliğinin nasıl bir tanınma mücadelesine dönüştüğü konularına odaklanılmıştır. Din değiştirme deneyimi, yalnızca inanç düzeyinde bir dönüşüme değil, aynı zamanda kimlik düzeyinde bir farklılaşmaya neden olmaktadır. Bu araştırmada, din değiştirmenin inanç boyutu (nedenler-sonuçlar) kapsam dışı bırakılarak, kimlik boyutu ile ilgilenilmektedir. Çünkü din değiştiren, kimliğini yeni dini inancının saikleri çerçevesinde yeniden kurmakta ve topluma karşı bir tanınma mücadelesine girişmektedir. Tanınma, modern çağda bir kimlikle var olmanın ön koşulu olarak, kimliği toplumsal mübadeleler yoluyla inşa edilen asli bir oydaşma ve mutabakata bağımlı kılmaktadır. Mutabakatın dışında kalan kimlikler ya tanınmamakta ya da yanlış tanınmaktadır. Din değiştiren kimliği, tanınma ile yanlış tanınma arasında mekik dokuyan bir konumdadır. Din değiştirme ile birlikte ihdas edilen farklılaşma, din değiştirenin toplumsal varlığını 'biz'den koparmakta ve onu bir yabancıya/ötekiye dönüştürmektedir. Kimlikler arası bir göçü tecrübe eden din değiştiren, hem ayrıldığı din ile karakterize edilen toplum, hem de varmayı amaçladığı toplum nazarında bir yabancı olarak algılanmakta ve bir yabancıya müstahak görülen ayrımcılık ve dışlama reflekslerine muhatap olmaktadır. Artık bir yabancı ya da öteki olarak algılanan din değiştiren, kimliğine yönelik tahakkümlerden korunmak ve tazyiklere karşı bir direnç seti oluşturmak için çeşitli taktikler geliştirmekte ve iletişim etkinliklerini bir telafi mekanizması formunda tertiplemektedir. Çünkü ötekiliği kuran dilsel pratikler, ötekiliği yıkacak gücü de içinde barındırmaktadır. Araştırmada, din değiştirenlerin kimlik serüvenlerini geniş bir perspektiften okumak adına, din değiştirenlerle birlikte onların mücadele halinde oldukları sosyal çevreleri de örnekleme dâhil edilmiştir. Mersin ili örnekleminde gerçekleştirilen saha çalışmasında, örneklem birimleriyle derinlemesine görüşmeler yapılmış ve tanıklıklardan yola çıkılarak, tecrübelerin çeşitli kuramlarla ilişkisi tespit edilmiştir. Araştırma verileri, kuramsal semantiklerle desteklenerek çözümlenmiş ve din değiştirenlerin güçlü bir şekilde tecrübe ettikleri yabancılığa/ötekiliğe karşı direnç olarak bir takım iletişimsel taktikler geliştirdikleri saptanmıştır Anahtar Kelimeler: Din Değiştirme, Kimlik, Yabancılık, Ötekilik, İletişim.