Diyabetik retinopatili hastalarda optik sinirin shear-wave elastografi ve superb mıcrovascular ımagıng ile değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı, diyabetik retinopatili (DR) hastalarda optik sinirin mikrosirkülasyonunu (Superb Micravascular Imaging-Vascular Index, VI) ve doku sertliğini (Shear-Wave Elastografi, SWE) nicel olarak değerlendirerek, hastalık evreleri boyunca bu değerlerin değişimini ve kontrol grubu ile farklarını ortaya koymaktır. Ölçümlerin standardize protokollerle yapılabilirliğini ve klinik karar süreçlerine olası katkısını irdelemek hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Haziran 2022 ile Mayıs 2025 arasında Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Radyoloji Anabilim Dalı'nda Göz hastalıkları Anabilim Dalı ile birlikte gerçekleştirildi. Prospektif olarak tasarlanan çalışmada kontrol ve DR evrelerine ayrılmış diyabetli erişkinlerden oluşan kohort incelendi. Çalışmaya diyabetli grupta 67, kontrol grupta 34 kişi olmak üzere toplamda 101 kişi katıldı. SMI ile VI ölçümü optik sinirin posteriorunda ~3 mm'lik segmentte manuel ROI ile, SWE ölçümü aynı segmentte 1 mm² ROI'den üç tekrarın ortalaması alınarak yapıldı. Ölçümler Toshiba Aplio 500 (Canon Medical Systems, Tokyo, Japan) ultrasonografi sistemine ait 14 MHz frekansa sahip lineer prob ile tek kişi tarafından yapıldı. İstatistikte normallik (Shapiro-Wilk), varyans eşitliği (Levene), grup karşılaştırmaları için bağımsız örneklem t-testi, Tek yönlü ANOVA/Welch ANOVA ve uygun post-hoc testler (Tukey HSD, Games-Howell) kullanıldı. Bulgular: VI ortalaması kontrol grupta sol 32,0 ± 2,7; sağ 32,8 ± 3,1 iken, tüm diyabetli gruplarda sol 26,5 ± 5,9; sağ 27,8 ± 5,0 bulundu (tüm karşılaştırmalarda p < 0,001). DR evreleri arasında VI için Welch ANOVA anlamlıydı (sol: F(5,28,30)=11,90; sağ: F(5,29,60)=9,92; p < 0,001) ve post-hoc analizler özellikle PDR'de belirgin azalma gösterdi. VI dağılımı ileri evrelerde daha düşük seyir gösterdi. SWE değerlendirmede kontrol grubunda ortalama hızlar sol gözde 1,62 ± 0,34 m/s, sağ gözde 1,64 ± 0,33 m/s iken; diyabetli grupta sırasıyla 2,09 ± 0,39 m/s ve 2,07 ± 0,39 m/s olarak saptandı. Grup ortalamaları arasındaki farklar hem sol gözde (t(99)=−5,466; p<0,001) hem sağ gözde (t(99)=−5,999; p<0,001) istatistiksel olarak anlamlıdır. Evreler arası karşılaştırmalar her iki göz için özellikle DR'nin orta-ileri evrelerinde sertliğin kontrol grubuna kıyasla tutarlı bir şekilde arttığını göstermektedir. Sonuç: DR şiddeti arttıkça optik sinirde mikrosirkülasyonu yansıtan VI azalırken, doku sertliğini yansıtan SWE yükselmektedir. VI ve SWE ölçümleri, DR evrelemesini destekleyebilecek tamamlayıcı, noninvaziv biyobelirteçler olarak klinik karar süreçlerine katkı sağlayabilir. Anahtar kelimeler: Diyabetik retinopati; Optik sinir; Optik sinir mikrosirkülasyonu; Shear-wave elastografi; Superb Microvascular Imaging; Vasküler indeks