Diyabetli bireylerin öz-yönetim algısı, öz-bakım aktiviteleri ve ağız sağlığına ilişkin farkındalıklarının belirlenmesi

Bu çalışma diyabetli bireylerin öz-yönetim algısı, öz-bakım aktiviteleri ve ağız sağlığına ilişkin farkındalıklarının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kesitsel tipte gerçekleştirilen çalışmanın örneklemini Abant İzzet Baysal Üniversitesi İzzet Baysal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dahiliye servisinde yatarak tedavi gören ve polikliniğe ayaktan başvuran 158 diyabetli birey oluşturmuştur. Veriler araştırmacı tarafından tarafından literatür incelenerek oluşturulan soru formu, Diyabette Öz-Bakım Aktiviteleri Özeti Ölçeği ve Diyabette Öz-Yönetim Ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, t testi, mann whitney u testi ve ki-kare testi kullanılmıştır. İstatistik anlamlılık düzeyi p<0.05olarak alınmıştır. Çalışmaya katılan diyabetli bireylerin % 71. 5' inin (n=113) ağız sağlığı ile ilgili sorun yaşadığı belirlenmiştir. Ağız içinde mantar ve dişlerde pozisyon değişikliği olmayan bireylerin DÖYAS ölçeği puanları istatistiksel olarak anlamlılık teşkil etmektedir (p<0,05). Diş protezi kullanmayan, dişini/protezi günde 2 kez 2 dk fırçalama durumu yüksek olan, diş çürüğü olmayan, dişlerde pozisyon değişikliği olmayan bireylerin ağız sağlığına ilişkin uygulamaları ile öz-bakım aktiviteleri özeti ölçeği diyet puanları daha yüksek olup bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Diş hekimine diyabet olduğunu belirten, ağız içinde mantar olmayan, ağızda kötü koku tat olmayan ve tat kaybı olmayan bireylerin öz-bakım aktiviteleri özeti ölçeği egzersiz puanları belirtmeyenlere oranla yüksek bulunmuş olup istatistiksel olarak anlamlılık ifade etmektedir (p<0.05). Diş hekimine diyabet olduğunu belirten bireylerin belirtmeyenlere oranla, diş çürüğü ve ağız kuruluğu olmayan bireylerin olanlara oranla öz-bakım aktiviteleri özeti ölçeği kan şekeri puanları yüksek bulunmuş olup istatistiksel olarak anlamlılık ifade etmektedir (p<0.05). Diş çürüğü ve diş etlerinde çekilme olmayan bireylerin öz-bakım aktiviteleri özeti ölçeği ayak bakımı puanları olanlara oranla yüksek bulunmuş olup istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.05). Ayrıca diş etlerinde çekilme, diş çürüğü ve dişlerde pozisyon değişikliği olmayan diyabetli bireylerin öz bakım aktiviteleri özeti ölçeği toplam puanları istatistiksel olarak anlamlılık teşkil etmektedir (p<0.05). Diyabetli bireylerin kendi bakımlarına katılımları ve bu süreci yönetmeleri ile ilgili farkındalıkları belirlenerek geliştirilmesine destek olunması gerekmektedir. Bu sayede kan şekerlerinin uygun seviyede tutulması sağlanarak ağız sağlığı ile ilgili meydana gelebilecek komplikasyonlar gibi diğer komplikasyonların da önüne geçilebilir.