Diyaliz hastalarında kabul ve kararlılık terapisi uygulamasının iyilik haline etkisi

Kronik Böbrek Yetmezliği (KBY), irreversible böbrek fonksiyonlarının bozulduğu, yaşamın sürdürülebilmesi için renal replasman tedavilerinden birinin yapılması gerektiği önemli bir sağlık sorunudur. Türkiye'de ve dünyada başta diyabet ve hipertansiyon gibi ailesel geçişli hastalıklara bağlı olarak prevelansının artacağı ön görülen ve hastalığa bağlı komplikasyonlarda mortalite riskinin yüksek olduğu bir hastalıktır. Bu nedenle hastalığın tedavisinde etkili yöntemler ve yaşam kalitesi araştırmaları ön plana çıkmaktadır. Hastaların diyalize bağlı birçok komplikasyon nedeniyle hospitalize edilmeleri gerekmektedir. Diyaliz için vasküler akses müdahelelerine (revizyon ve tedavi), mortaliteyi arttıran kardiovasküler hastalıklar başta olmak üzere komplikasyonlarda bir çok tedaviye ihtiyaç duyabilmektedirler. Bu nedenle, yaşam kalitesini bozan, yeniden yaşam değişikliği yönetimi gerektiren, psikososyal desteğin ihtiyaç duyulduğu bir süreçtir. Hastalarda anksiyete, depresyon, kaygı bozukluğu ve parasuidal davranışların, önemli oranda görüldüğü bir tedavi sürecidir. Hemen her yaşta görülüp, bazen yıllar içinde bazen de aniden ortaya çıkan kronik böbrek yetmezliği ile, yaşam koşulları tamamen değişmektedir. Kronik diyaliz tedavisi, sürecin belirsiz olduğu ve birçok stresörün etkilediği bir hastalıktır. Hastanın gelişim dönemi, aile içi rolü ve önemi, ya da toplumsal faydası hastalığın teşhisiyle önceliğini hayatta kalabilme mücadelesine bırakır. Artık yaşamın sürdürülebilmesi için, tıbbi bakım ve tedaviyi destekleyen davranış örüntüleri meydana gelir. İlk bakışta hayatın devamlılığı öncelik gerektirse de bireyin diğer ihtiyaçları, hayata ilişkin hedefleri ve çabaları perdelenir. Hastalarda yaşam kalitesi için psikososyal alanda multidisipliner çalışmaların arttırılması gerektiği düşünülmektedir. Bundan yola çıkarak, farklı gruplarda çalışılmış Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) uygulamaları, diyaliz hasta grubundaki etkisi ölçülmesi amaçlanmıştır. Çalışmamız Akdeniz Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Hemodiyaliz Ünitesinde tedavi alan rastgele KBY hemodiyaliz 14 yetişkin hasta ile katılımcılar oluşturulmuştur. Bu hastalarla 5 seanstan oluşan, içerisinde eğitim ve uygulama, görüşme ve kayıtlar gerçekleştirilmiş ve iyilik haline etkisi ölçülmüştür. Demografik veriler, psikolojik esneklik ve genel sağlık anketleri uygulanmış, üç seans kabul ve kararlılık terapisi aşamaları yapılmıştır.