Diyarbakır ili katı atık yönetiminin çevresel, ekonomik ve biyogaz potansiyeli açısından analizi

Bu tez çalışması, Diyarbakır ilinde oluşan evsel katı atıkların çevresel, ekonomik ve enerji üretim potansiyeli açısından değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Özellikle kent merkezindeki dört büyük ilçe olan Kayapınar, Bağlar, Yenişehir ve Sur ilçeleri odak alınarak, atık miktarları ve bu atıklardan elde edilebilecek biyogaz potansiyeli hesaplanmıştır. TÜİK verilerine göre günlük yaklaşık 1.226 ton evsel atığın oluştuğu tespit edilmiş; bu atıkların %45'inin organik içerikli olduğu varsayımıyla yıllık yaklaşık 130 milyon m³ biyogaz üretilebileceği hesaplanmıştır. Söz konusu biyogaz, 780 milyon kWh elektrik enerjisi üretimi sağlayabilecek düzeydedir. Bu enerji üretimi sayesinde yaklaşık 390 bin ton CO₂ salımının önüne geçilebileceği belirlenmiştir. Çalışma, biyogaz üretiminin yalnızca enerji üretimi açısından değil, aynı zamanda çevresel kirliliğin azaltılması ve ekonomik faydaların sağlanması açısından da stratejik önem taşıdığını ortaya koymuştur. Ayrıca mevcut atık yönetim altyapısının yetersizliği, kaynağında ayrıştırma eksikliği ve toplumsal farkındalık düzeyinin düşüklüğü gibi sorunlara dikkat çekilmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, biyogaz üretim altyapısının güçlendirilmesi, yerel yönetimlerin teknik ve idari kapasitelerinin artırılması ve halkın bilinçlendirilmesine yönelik politikaların geliştirilmesi önerilmektedir. Bu bağlamda çalışma, Diyarbakır ili için sürdürülebilir bir katı atık yönetimi modeli sunmakta ve benzer şehirler için uygulanabilir stratejik bir örnek teşkil etmektedir. Anahtar Kelimeler: Katı atık yönetimi, biyogaz, yenilenebilir enerji, çevresel etki, enerji üretimi