Diyarbakır koşullarında pamuk genotiplerinin (gossypium SPP.) sıcaklık stresine karşı tepkilerinin karşılaştırılması

Küresel iklim değişikliğinin sonucunda son yüzyıl içinde ortalama sıcaklığın Dünya genelinde 1,5 ile 5,9 °C, 2100 yılına kadar ise ortalama 1-3,5 °C derecelik bir sıcaklık artışı tahmin edilmektedir. Küresel iklim değişikliğinden olumsuz etkilenecek ülkeler arasında Türkiye de yer almaktadır. Ülkemizde pamuk üretiminin yaklaşık %78'nin yapıldığı Ege ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri küresel iklim değişikliğinin neden olacağı yüksek sıcaklıklardan en fazla etkilenecek bölgelerdir. Yüksek sıcaklık stresi pamuk bitkisinde tarak, çiçek ve koza silkmesine yol açarak verimde önemli kayıplara neden olmaktadır. Bu nedenle bu çalışma; farklı ülkelerden sağlanan 200 adet pamuk genotipinin sıcaklık stresine karşı tepkilerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma GAP Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi deneme alanlarında 2016 yılında tarla koşullarında, augmented deneme deseninde 4 blok şeklinde yürütülmüş, denemede 5 adet standart çeşit (Gloria, SG 125, Flash, Özbek 105 ve Candia) kontrol olarak kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler birlikte değerlendirildiğinde; Deltapine 41, Africa E5 (20025), Campu, NIAB 111, NIAB 777, B557, FH 142, Haridost, Malmal-MHN-786, MNH786, MNH 814, NIAB-KIRN, Sadori, Sohn, VH 260 genotiplerinin sıcaklık stresine tolerant olduğu gözlenmiştir. Seçilen pamuk genotiplerinin sıcaklık stresine tolerant pamuk çeşidi geliştirmek amacıyla yürütülecek pamuk ıslah çalışmalarında ebeveyn olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Pamuk, sıcaklık stresi, verim, lif kalite kriterleri