Diyarbakır ve Şanlıurfa illerinde bulunan kiliseden camiye çevrilmiş yapılar

ÖZET Mezopotamya ile Anadolu kültür ve geleneklerinin geçiş bölgeleri üzerinde yer alan illerimizden Diyarbakır ve Şanlıurfa'da çeşitli dönemlere ait birçok mimarı yapı bulunmaktadır. Bu iki şehrimizin merkez ve çevrelerinde Mitaniler, Mervaniler, İnanoğulları, Nisanoğulları, Eyyubiler, Abbasiler, Büyük Selçuklular, Anadolu Selçukluları, Akkoyunlular, Osmanlılar, Zengiler, Artuklular, İlhanlılar, Memlüklüler, Dulkadıroğulları, Safeviler ve Ermeniler gibi birçok büyük devlet ve uygarlıktan kalan taşınır ve taşınmaz kültür varlıkları mevcuttur. Bu devlet ve uygarlıklardan günümüze kalan yapılardan bazıları insanların ihtiyaçları, dini ideolojileri, yaşam felsefeleri, gelenek ve görenekleri baz alınarak değişikliklere uğramışlardır. Bu değişiklikler günümüzde kimi yapılarda tamamı ile kendini göstermekteyken kimi yapılarda ise eski bir yapının üzerine inşa edilmiş ya da eski bir yapının başka bir yapıya dönüştürülmesi sonucu kendini göstermektedir. Biz ise yaptığımız araştırmada bu tür yapılara örnek oluşturabilecek taşınmaz kültür varlıklarımızdan kiliseden camiye dönüştürülen ve birçok medeniyetin, uygarlığın, devletin dini sembolü olmuş, dini inançlar açısından büyük bir önem arz eden, Diyarbakır ve Şanlıurfa illerimizde bulunan altı camimizi ele alarak, her an gelişmekte ve değişmekte olan dünya şartlarının yapılar üzerinde yarattığı değişimlere değinerek bu yapı türlerinin önemini öne çıkarmaktayız.