Diyarbakır yöresinde koyunlarda Babesia ovis'in serolojik ve moleküler yöntemlerle araştırılması

Babesia ovis'in neden olduğu babesiosis, Türkiye'nin farklı coğrafi bölgelerinde koyunlarda yaygın olarak görülen, özellikle Rhipicephalus bursa türü kenelerin baskın olduğu bölgelerde, ateş, anemi, sarılık ve hemoglobinüri gibi semptomların yanı sıra, yüksek ölüm oranlarına neden olan mevsimsel bir hastalıktır. Türkiye'de B. ovis'in prevelansını ortaya koyan mikroskobik, serolojik ve moleküler yöntemlerin kullanıldığı çok sayıda epidemiyolojik çalışma yapılmıştır. Ancak, önceki çalışmalarda B. ovis'in moleküler ve serolojik birleşik tespiti aynı çalışmada kullanılmamıştır. Bu çalışmada, nested PCR ve indirekt ELISA kombine kullanılmasıyla Diyarbakır yöresindeki koyunlarda B. ovis'in epidemiyolojisi üzerine güncel ve kapsamlı verilerin sağlanması amaçlanmıştır. Nisan-Temmuz 2023 tarihleri arasında Diyarbakır iline bağlı Bağlar, Bismil, Çermik, Çınar ve Sur ilçelerinde rastgele seçilen 12 işletmede bulunan 414 adet koyundan EDTA'lı ve serum tüplerine kan örnekleri alınmıştır. Örnek alınan koyunların yaş, alındığı odak ve tarih bilgileri ilgili protokole kaydedilmiştir. Moleküler prevelans için örneklerde B. ovis DNA'sının varlığı 18S ribosomal RNA (rRNA) geni hedeflenerek nested PCR ile amplifiye edilmiş ve 414 koyunun 8'inde (%1,9) pozitiflik saptanmıştır. Seroloprevalansı prevalansı belirlemek için enfekte eritrositlerin sitoplazmasında bol miktarda bulunduğu bilinen B. ovis-SA1 (BoSA1) immun reaktif protein kullanılmıştır. iELISA testi ile incelenen 414 serum örneğinin 248'i (%59.9) anti-B. ovis antikorları yönünden pozitif bulunmuştur. Nested PCR ile pozitif bulunan örneklerin tamamı iELISA ile de pozitif bulunmuş ve her iki testte elde edilen pozitiflik oranları arasındaki fark istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak bu çalışma ile Diyarbakır ilinde koyunlarda B. ovis'in seroprevalansı yüksek belirlenirken moleküler prevalansın düşük olduğu görülmüştür. Bu farklılık özellikle koyunlarda B. ovis bulunmasa bile, anti-B. ovis antikorlarının serumda uzun süre kalması ve serolojik olarak tespit edilmesi ile ilgili olabilir. Ayrıca, moleküler prevalansın düşük olmasının, kenelerin aktif olduğu dönemlerde babesiosis tedavisinde yaygın kullanılan imidocarb dipropionat'ın kontrolsüz uygulamalarından da kaynaklanabileceği düşünülmüştür. Bu çalışma ile koyun popülasyonlarında B. ovis'in yaygınlığını değerlendirirken moleküler ve serolojik yöntemlerin bir arada kullanılmasının önemi bir kez daha gösterilmiştir.