DMBA(7,12-dimetilbenz[a]antrasen) ile meme kanseri oluşturulan ratlarda medicago sativa özütünün kanserli meme dokusu üzerinde koruyucu etkinliğinin incelenmesi

Meme kanseri, kansere bağlı gelişen ölümlerin önde gelen nedenidir. Meme kanserinin etiyopatogenezi belirsizliğini korurken, çevre, üreme ve hormonal durum, yaş, meme yoğunluğu, alkol ve sigara kullanımı, genetik mutasyonlar ve genetik polimorfizmler, predispozan faktörler arasında yer almaktadır. Çoklu ilaç direncinin yaygınlığı ve ortaya çıkışı, anti-tümör ajanlarının spesifik olmayan sistemik dağılımı, tümör bölgesine ulaşan yetersiz ilaç konsantrasyonları, sitotoksisite ve terapötik yanıtları izleme yeteneğinin sınırlı olması ile kanser tedavisi giderek daha zorlayıcı ve tedavi edilemez bir hastalık haline gelmiştir (Sofi, 2018). Bu sorunun üstesinden gelmek için, kanser tedavisi veya yürütülen tedaviye yardımcı olabilecek yeni stratejiler üzerinde çalışılmaktadır. İnsan meme kanserine benzerliği dolayısıyla, sıçanlarda oluşturulan deneysel meme kanser modeli oldukça tercih edilen bir yöntemdir (Samy, 2006). 7,12-Dimetilbenz[a]antrasen (DMBA) bir immunsüpresor (bağışıklık baskılayıcı) ve belirli bir organa özgü güçlü bir laboratuvar kanserojenidir (Miyata, 2001). Dişi sıçanlarda DMBA kaynaklı meme karsinomları, meme karsinogenezinin laboratuvar modellerinde standart hale gelmiştir (Russo, 1996). DMBA kullanımı sonucu sıçanlarda meydana gelen biyokimyasal, moleküler, genetik ve histopatolojik değişiklikler insan kanserlerinde gözlenenlere benzer olduğu için mutasyon ve kanser araştırmalarında prototip ajan olarak yaygın olarak kullanılan sentetik bir hidrokarbondur (Sung,2005). DMBA'nın meme kanserinde etkinliği araştırmak için kemirgenlerde sıklıkla kullanılmaktadır (Beyaz, 2022). DMBA hem karsinojenik hem de immunsüpresor ve yapılan çalışmalarda meme kanserini başarılı şekilde indüklediği gösterilmiştir (Zeweil, 2019). Tıbbi ve aromatik bitkiler öncelikle hastalıkları iyileştirmek, önlemek ve sağlığı sürdürmek için ilaç olarak kullanılan bitkilerdir (Anonim, 2005). İnsan sağlığına yararlı olan bitkilerin tedavi edici özellikleri olduğundan bitkisel ilaç yapımında faydanılmaktadır (Aydın, 2004). Antioksidan aktivite gösteren fenolik bileşiklerin vücutta oluşan serbest radikalleri temizleme, engelleme ve azaltıcı gibi özellikleri vardır. Fenolik bileşikler biyomoleküllerin serbest radikaller tarafından okside olmalarını engellemektedirler (Burda, 2001). Medicago sativa Fabaceae familyasına ait bir yem bitkisidir. Yaygın olarak Akdeniz ülkelerinde yetişen ve diğer bir yandan sert kış koşullarına uyum sağlayabilen çok yıllık otsu bitkilerdir (Farag, 2007). İnsanlar birçok hastalığa karşı immün sistemi koruması için bitkideki fitokimyasallardan yararlanmaktadır. Bu fitokimyasallar lignanlar, izoflavonlar, kümestan olarak tanımlanmıştır (Jacobs, 2009). Medicago türlerinde en fazla bulunan fitokimyasal izoflavondır ve bu fitokimyasal madde antimikrobiyal ve antifungal özellikleriyle tıpta çokça kullanılmaktadır (Javid, 2015). Son yirmi yılda araştırmalar daha çok, doğal olarak ortaya çıkan polifenolik bileşikler üzerine odaklanmıştır. Yapılan birçok çalışma bu bileşiklerin kanseri önlemede yararlı etkinliğinin olduğunu göstermiştir (Khan,2008). Flavonoidlerin biyolojik etkilerinin apoptozis indüksüyonuna bağlı gelişen tümör hücrelerine karşı etkili olduğu bilinmektedir (Limtrakul, 2005; Ramos, 2007). Medicago sativanın yüksek vitamin ve protein içeriği sayesinde pek çok hastalığın (bazı kanser türleri, koroner, osteoporoz, anemi, diabet, ülser) etkisini azalttığı bilinmektedir (Jian, 2009). Yaklaşık 1500 yıldır çeşitli hastalıkların tedavisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bora ve Sharma çalışmalarında sayısız farmakolojik özelliklere sahip olduğunu bildirmişlerdir (Bora, 2011). Yonca yaprağı ekstraktlarının apoptozisle indüklenildiğinde antiproliferatif özelliklere sahip olduğu ve farklı tümör hücrelerini başarılı şekilde tedavi ettiği gösterilmiştir (Gatouillat, 2015). Medicago sativa yapraklarının özünde bulunan Medicarpin ve Millepurpan gibi flavonoidler özellikle çoklu ilaç tedavisine dirençli kanser türlerininin tedavisinde başarılı şekilde kullanıldığı bildirilmiştir (Gatouillat, 2014). Bu çalışmanın amacı dişi sıçanlarda DMBA ile oluşturulmuş meme kanserinde Medicago Sativa özütlerinin biyokimyasal, histopatolojik, immunohistokimyasal ve TUNEL boyama yöntemleri ile etkinliğini araştırmaktır.