Doğrusal ve yön değiştirilmeli yüksek yoğunluklu interval çalışmalarının U-17 elit erkek futbolcularda reaktif kuvvet indeksi ve maksimum laktat düzeylerine akut etkisi

Bu araştırmanın amacı, futbolcularda iki farklı yüksek yoğunluklu interval antrenman protokolünün (doğrusal ve yön değiştirmeli) akut nöromüsküler ve metabolik etkilerini karşılaştırmalı olarak incelemektir. Futbol, yön değiştirme, ani duruş, hızlanma ve yüksek tempolu eylemlerin bir arada bulunduğu, hem aerobik hem de anaerobik enerji sistemlerinin etkin biçimde kullanıldığı kompleks bir spor dalıdır. Bu nedenle, antrenman planlamalarında spora özgü fizyolojik ve nöromotor parametrelerin bireysel olarak değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Araştırmaya Ispartaspor U-17 erkek futbol takımında yer alan 24 lisanslı sporcu gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 16,20±0,77 olup, herhangi bir sağlık problemi bulunmayan ve düzenli antrenman geçmişine sahip bireylerden oluşmuştur. Araştırma kapsamında, sporculara iki farklı günde, doğrusal ve yön değiştirmeli olmak üzere iki farklı yüksek yoğunluklu interval antrenman (YYİA) uygulanmıştır. Çalışma öncesinde Reaktif Kuvvet İndeksi (RKİ) ve Drop Jump temel ölçümü yapılmış, her antrenman protokolü sonrasında ise tekrar RKİ testi ve maksimum kan laktat ölçümü alınmıştır. RKİ verileri Smart Speed Drop Jump Test cihazı ile kaydedilmiş; yerle temas süresi, havada kalma süresi ve sıçrama yüksekliği parametreleri üzerinden RKİ değeri hesaplanmıştır. Ayrıca antrenman bireyselleştirmesi için her sporcunun maksimum aerobik sürati (MAS), 30-15 Intermittent Fitness Test (IFT) ile belirlenmiş ve antrenman yükleri bu değerlere göre ayarlanmıştır. Verilerin analizinde IBM SPSS 26.0 programı kullanılmıştır. RKİ ve Drop Jump verilerinin değerlendirilmesinde Tekrarlı Ölçümler ANOVA, anlamlı farkın kaynağını belirlemek için Tukey post-hoc testi, farklı antrenman protokollerinin sonuçlarını karşılaştırmak için Eşleştirilmiş Örneklem t-testi uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, yön değiştirmeli interval antrenman sonrasında RKİ değerlerinde anlamlı bir artış gözlenmiş (p<0.05). Buna karşın, doğrusal antrenman sonrası RKİ değişimi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Ayrıca yön değiştirmeli antrenman sonrası laktat düzeyleri doğrusal antrenmana kıyasla daha yüksek çıkmış, bu da metabolik stresin yön değiştirmeli protokolde daha fazla olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, yön değiştirmeli yüksek yoğunluklu interval antrenmanlar, doğrusal antrenmanlara göre futbolcuların nöromüsküler sistemini daha fazla aktive etmekte ve daha yüksek metabolik yüklenme oluşturmaktadır. Bu sonuçlar, antrenman planlamasında yön değiştirme içeren uygulamaların nöromüsküler adaptasyon ve performans gelişimi açısından daha etkili bir yöntem olabileceğini ortaya koymaktadır.