Doğu anadolu fay hattından alınan toprak 222rn gazının depremlerle olan ilişkisinin belirlenmesi için matematiksel ve istatistiksel modellerin elde edilmesi

Depremlerin önceden saptanması konusunda yapılan çalışmalarda, istatiksel analiz ve jeofiziksel metotlardan oldukça fazla yararlanılır. Yeraltından sızan radonun yoğunluğundaki anomaliler jeofiziksel değişimler arasındadır. Yeryüzünün derinliklerinden çıkan radon, depremlerden önce bazı sistematik değişiklikler göstermekte ve yeryüzünde yapılan radon ölçümleri depremlerin önceden saptanmasına yardımcı olma umudu verir. Araştırma bölgesi, Dünyanın sismik olarak en aktif fay hatlarından biri olan Doğu Anadolu Fay hattı üzerindedir. Yaklaşık olarak 300 km uzunluğundaki çalışma bölgesi, 8 istasyondan oluşmaktadır. Bu araştırma, 2007-2010 tarihleri arasında aralıksız gözlemlenen toplam 836.160 toprak 222Rn verisi kullanarak gerçekleştirildi. 222Rn derişimlerinin aylık ortalamaları alınarak 222Rn gazının geleceğe yönelik risk analizi yapıldı. Bununla birlikte, araştırma süresi boyunca istasyonlarda meydana gelen deprem büyüklüklerinden faydalanarak, deprem oluşumu risk değerleri elde edildi. Hesaplanan risk değerleri dağılım fonksiyonlarıyla incelendi ve belirli döngü aralıklarında deprem kestirimlerin yapılması mümkün oldu. Toprak 222Rn gazı derişimi değerleri ile ilgili tarihlerde bölgede meydana gelen deprem büyüklüğü arasındaki ilişki TYV metodu ile incelenerek, deprem-222Rn karakteristikleri elde edildi. Toprak 222Rn gazı derişiminin değişimi, sadece bölgenin jeolojik özelliklerine ve meydana gelen depremlere bağlı olmayıp, aynı zamanda meteorolojik değişkenlerden de etkilenir. Bu nedenle, toprak 222Rn gazının, meteorolojik değişkenler ile olan ilişkisi incelendi. Bu tez çalışmasının temel amacı, gelecekte meydana gelecek depremler belirsizlik içermesine rağmen, geçmiş yıllarda olmuş deprem büyüklükleri ile toprak 222Rn gazı ve meteorolojik değişkenler arasındaki matematiksel ve istatistiksel ilişkilere yönelik modeller oluşturmak ve çalışma alanı içerisinde meydana gelebilecek deprem riskini hesaplamaktır. Anahtar Kelimeler: Radon, Deprem, Deprem Kestirimi, Zaman Serileri, Risk Analizi, Kümülatif Yarıvaryogram, Meteorolojik Değişkenler, Olasılık Dağılım Fonksiyonları