Domateste bulunan pestisit kalıntılarının giderilmesinde doğal ve kimyasal çözücülerin etkinliğinin araştırılması

Pestisitler, zararlı organizmaları engellemek veya kontrol altına almak için zirai mücadelede kullanılan her türlü kimyasal maddedir ve pestisitlerin canlılar üzerinde toksik, mutajenik ve kanserojenik etkileri mevcuttur. Sebze ve meyve üretiminde yaygın şekilde kullanılan pestisitlerin, gıdalardan, tüketim öncesinde, kolaylıkla uzaklaştırılması ise mümkün olmamaktadır. Bu tez çalışması ile domates yetiştiriciliğinde oldukça yaygın olarak kullanılan pestisitlere ait kalıntıların giderilmesi için; farklı biyokimyasal özelliklere sahip, ev ortamında dahi kolaylıkla bulunabilen maddeler kullanılmasıyla hazırlanan çözeltilerin, pestisit kalıntı giderimindeki etkinliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, aynı üretim merkezinden temin edilen domates örnekleri üç farklı numune grubuna ayrılmıştır. Birinci numune grubunda; üzerinde işlem yapılmayan domatesler kör olarak kullanılırken, ikinci numune grubu; domates üretiminde en sık kullanılan pestisitler(acetamiprid, methomyl) ile muamele edilen domateslerden oluşturulmuştur. Üçüncü numune grubundaki domatesler ise, ikinci gruptaki numuneler ile aynı işleme tabi tutulduktan sonra oda sıcaklığında kurutulup, pestisit giderimindeki etkileri incelenmek istenen farklı çözücüler ile yıkanmıştır. Yıkama işleminde kullanılan solüsyonlar; ev ortamında kolaylıkla bulunan çeşitli çay ve baharatların ekstraktları ve bunların farklı karışımları ile bulgur, pirinç gibi tahılların yıkama sularıyla; patates, soğan, sarımsak, limon gibi gıda maddelerinin sularıyla; ayrıca yine evde kolaylıkla bulunabilen süt, sıvı sabun, tuz gibi maddelerve onların belirli oranlardaki karışımları ile hazırlanmıştır. Ayrıca çeşme suyunun, pestisit giderimi üzerinde oda sıcaklığında ve farklı sıcaklıklardaki etkileri de karşılaştırılmıştır. Tüm gruplardaki numuneler QuEChERS kiti ile ekstraksiyon işlemine tabii tutulmuş ve ardından LC-MSMS'de pestisit kalıntı miktar analizleri gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, hazırlanan yıkama solüsyonlarının pestisit giderimindeki etkinliği, her pestisit türü için farklılık göstermiştir. Bu durum, pestisitlerin kimyasal yapılarının ve yıkama solüsyonlarının özelliklerinin farklı olmasından kaynaklanmıştır. Ayrıca yıkama solüsyonlarının pestisit giderme yönünden etkilerinin, sıcaklığa ve konsantrasyona bağlı olarak değiştiği de saptanmıştır. Ev ortamında bulunan malzemelerden kolayca hazırlanabilecek yıkama solüsyonlarının, pestisit kalıntılarının giderimi için etkin bir yöntem olduğu gösterilmiştir. Çeşitli maddelerin farklı oranlardaki karışımı ile oluşturulan yıkama çözeltilerinin ise, pestisitlerin giderimi konusunda daha geniş bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir.