Dönemsel halka arzlarda firmaya özgü faktörlerin kaldıraç oranları üzerine etkisi: BIST uygulaması

Firmaların fon gereksinimleri karşısında, minimum maliyet ve maksimum firma değeri hedefi ile, hangi kaynağa yöneleceği, firma için optimal sermaye yapısının nasıl oluşturulacağı, sermaye yapısı kararlarına ilişkin pek çok çalışmada yer bulmuştur. Bu çalışmanın temel amacı, dönemsel halka arzlarda firmaya özgü faktörlerin kaldıraç oranları üzerindeki etkisini test ederek, dönemsel halka arz sonrası firmaların sermaye yapısındaki değişimleri değerlendirebilmektir. Türkiye'de dönemsel halka arzlara ilişkin çalışmaların sayısı oldukça azdır. Bu amaçla konuya ilişkin uluslararası literatür kapsamlı bir şekilde araştırılmıştır. Bu çalışmada dönemsel halka arzlarda, firmaya özgü faktörlerin kaldıraç oranları üzerindeki etkisi test edilmiştir. Bu kapsamda BIST Tüm Endeksinde işlem gören, imalat sanayi sektöründe faaliyet gösteren 41 firmanın 2005-2020 yılları arasındaki yıllık verileri kullanılmıştır. Kaldıraç oranları olarak kısa vadeli borç – öz sermaye oranı, uzun vadeli borç - öz sermaye oranı, toplam borç – öz sermaye oranı bağımlı değişken olarak kullanılmış ve 3 ayrı model kurulmuştur. Kaldıraç oranlarının bağımlı, firmaya özgü faktörlerin ise bağımsız değişken olarak belirlendiği 3 farklı modelde, 10 temel hipotez öne sürülmüş olup, değişkenler arasındaki ilişki panel veri analizi yöntemi ile incelenmiştir. Çalışmanın bulgularının, modern sermaye yapısı teorileri ile uyumlu olduğu görülmüştür. Sonuçlara göre kısa vadeli borç – öz sermaye oranı üzerinde halka açık piyasa değerinin pozitif yönlü; duran varlık - aktif toplamı, likidite oranı, halka arz yoğunluğunun negatif yönlü ilişkisi bulunmuştur. Uzun vadeli borç – öz sermaye oranı üzerinde halka arz yoğunluğu, halka açık piyasa değerinin negatif yönlü; aktiflerin büyüme oranı, piyasa değeri/defter değeri, duran varlık/aktiflerin toplamı, net satışların büyüme oranı, vergi indiriminin pozitif yönlü ilişkisi bulunmuştur. Toplam borç - öz sermaye oranı üzerinde öz sermaye karlılığı, likidite oranı, öz sermaye büyüme oranının negatif yönlü; halka açık piyasa değeri ve net satışların büyüme oranının pozitif yönlü ilişkisi bulunmuştur.