Döner kanatlı platformlar için coğrafi bilgi sistemleri ve çok kriterli metot kullanılarak uygun heliport alanlarının seçimi

Helikopterlerin tarihi, insanlığın uçma hayaline kadar uzansa da pratik ve güvenilir helikopterlerin geliştirilmesi ancak 20. yüzyılın ortalarında mümkün olmuştur. İlk başarılı helikopter uçuşu, Igor Sikorsky tarafından 1939 yılında gerçekleştirilmiş olup, bu tasarım modern helikopterlerin de temelini oluşturmuştur. Helikopterler, dikey olarak kalkış ve iniş yapabilen, döner kanatlı hava araçlarıdır. Sabit kanatlı uçaklardan farklı olarak, rotor sistemleri sayesinde havada sabit kalabilir, ileri, geri ve yanal olarak hareket edebilirler. Bu özellikler, özellikle ulaşılması zor ve kısıtlı alanlarda operasyon yapma kapasitesi sağladığından, helikopterleri benzersiz kılar. Bu nedenle helikopterler hem askeri hem de sivil alanlarda geniş bir kullanım alanı bulmuşlardır. Helikopterlerin sahip olduğu bu operasyonel esneklik, bazı sınırlamaları da beraberinde getirmektedir. Helikopterler, sabit kanatlı hava araçlarına kıyasla daha karmaşık mekanik sistemlere sahiptir ve bu da onları olumsuz hava koşullarına daha hassas hale getirir. Yağmur, kar ve buzlanma gibi koşullar uçuş güvenliğini tehlikeye atabilir. Helikopterler, düşük irtifalarda uçarken ve zorlayıcı arazi şartlarında ani mekanik arızalara karşı daha savunmasız olabilirler. Helikopter operasyonlarının güvenli ve etkili bir şekilde gerçekleştirilebilmesi, uygun iniş ve kalkış alanlarının seçimi ile doğrudan ilişkilidir. Uygun iniş alanları, özellikle acil durumlarda hayati öneme sahiptir; hastane, itfaiye, polis merkezi gibi acil hizmetlere yakınlık, hızlı müdahale imkanı sağlar. Geniş ve engelsiz alanlar, düz ve sert zeminler de güvenli iniş kalkış için zorunludur. İniş alanlarının tasarımı ve konumlandırılması, operasyonel başarı ve güvenlik açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışma, helikopter operasyonlarının güvenli, verimli ve özellikle acil durumlarda etkili bir şekilde gerçekleştirilebilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla yasal düzenlemeler çerçevesinde kriterler seçilerek çalışma alanı içerisinde uygun heliport alanları tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma süresince, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) kullanılarak sonuçlar elde edilmiştir. Helikopter operasyonlarının başarısı için uygun iniş alanlarının mevcudiyeti ve bunların seçimine katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.