Donuk omuzlu hastalarda ayna tedavisinin etkinliğinin incelenmesi

Donuk omuz (adeziv kapsülit) omuz eklem hareket açıklığının (EHA) aktif ve pasif tüm yönlerde ilerleyici kısıtlanmasıyla karakterize ağrılı bir sendromdur. Ayna tedavisi ilk kez 1993 yılında Ramachandran ve Rogers tarafından amputasyon sonrası oluşan fantom ağrısının tedavisinde uygulanmıştır. Daha sonra yapılan çalışmalarda brakiyal pleksus avulsiyonunun, periferik sinir yaralanmalarının, KBAS, inme ve kas iskelet sistemi yaralanmalarının tedavisinde başarılı sonuçlar bildirilmiştir. Bu sonuçlara dayanarak çalışmamızda donuk omuzda fizik tedaviye eklenen ayna tedavisinin etkinliğini araştırmak amaçlanmıştır. Bu amaçla randomize kontrollü tek kör çalışmamızda polikliniğimizde donuk omuz tanısı konan, 10 seans fizik tedavi programına alınması planlanan 30 hasta değerlendirildi. Olgular eşit olarak iki gruba ayrıldı. Her fizik tedavi seansı sonrası ayna tedavisi alan gruba aynanın yansıyan yüzüyle aktif EHA egzersizleri, kontrol grubuna aynanın yansımayan yüzü ile aktif EHA egzersizleri yaptırıldı (Egzersizler yaptırılırken ayna hastaların ortasında olacak şekilde yerleştirildi). Hastaların tedavi öncesi ve sonrası omuz ağrısı (hareket ile VAS), omuz fonksiyonu(UCLA omuz skalası), yaşam kalitesi (SF-36) değerlendirildi ve aktif - pasif EHA gonyometre ile ölçüldü. Her iki grup karşılaştırıldığında tedavi sonrası ayna grubunda ağrının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde kontrol grubuna göre daha az olduğu saptandı(p=0.007). UCLA skorları istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı olarak kontrol grubuna göre daha yüksek (p=0.003) saptandı. Tedavi sonrası aktif fleksiyon (p=0.001), aktif abduksiyon, pasif fleksiyon, pasif abdüksiyon değerleri ayna grubunda istatistiksel olarak kontrol grubuna göre belirgin anlamlı olarak daha iyi saptandı (sırasıyla p=0.02, p=0.002, p=0.02). Tedavi sonrası ayna grubunda SF-36 parametrelerinden fiziksel fonksiyon, fiziksel ve emosyonel rol kısıtlılığı ağrı parametrelerinde kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde iyileşme saptandı (p=0.003, p=0.01, p=0.015, p=0.002). Her iki grupta yapılan grup içi değerlendirmede tedavi sonrası omuz ağrısında istatistiksel olarak anlamlı azalma, omuz fonksiyonlarında, aktif ve pasif eklem hareket açıklıklarında, yaşam kalitesinde istatistiksel olarak anlamlı iyileşme görüldü. Elde ettiğimiz sonuçlara göre donuk omuzlu hastalarda uygulanan fizik tedavi ve egzersiz programı omuz ağrısının azalmasında, omuz eklem hareket açıklığını, omuz fonksiyonlarını ve yaşam kalitesini artırmada etkili bir tedavi olmakla birlikte, ayna tedavisi eklendiğinde tek başına fizik tedavi programına göre çok daha fazla düzelme ortaya çıkmaktadır. Ayna tedavisinin basit, ucuz ve güvenilir bir yöntem olarak donuk omuzda standart tedaviye eklenmesinin yararlı olacağı kanısındayız Anahtar kelimeler: Adeziv kapsülit, donuk omuz, ayna tedavisi