Dört at dişi mısır (Zea mays indentata sturt.) homozigot hattından elde edilen tek melez, üçlü melez ve çift melezlerde tane verimi ve bazı agronomik özelliklerin saptanması

ÖZDOKTORA TEZİDÖRT AT DİŞİ MISIR (Zea mays indentata Sturt.) HOMOZİGOT HATTINDANELDE EDİLEN TEK MELEZ, ÜÇLÜ MELEZ VE ÇİFT MELEZLERDE TANEVERİMİ VE BAZI AGRONOMİK ÖZELLİKLERİN SAPTANMASIİbrahim CERİTÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALIDanışman : Prof. Dr. Ahmet Can ÜLGERYıl : 2006, Sayfa: 142Jüri : Prof. Dr. Yusuf KIRTOKDoç. Dr. Hüseyin GÖZÜBENLİDoç. Dr. Abdullah ÖKTEMDoç. Dr. Süleyman SOYLUBu araştırma, tek melez, üçlü melez ve çift melez mısırların tane verimpotansiyellerinin ve bazı agronomik özelliklerinin saptanması amacıyla 2002-2004yılları arasında Çukurova Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünde yürütülmüştür.Çalışmada, Enstitüde yapılan ıslah çalışmaları kapsamında seçimi yapılmış, yedigenerasyon kendilenerek homozigot hale getirilen, dört adet at dişi mısır hattı vebunlardan elde edilen 6 tek melez (TM), 12 üçlü melez (ÜM) ve 6 çift melez (ÇM) mısırincelenmiştir. Ayrıca anaçlar ve F1'lerden elde edilen veriler kullanılarak mutlak veoransal heterosis, heterobeltiosis değerleri ile anaçlar ve melezler arasındakikorelasyonlar hesaplanmıştır.Tek melez (TM), üçlü melez (ÜM) ve çift melezlerin (ÇM) tane verimleriningenel ortalamaları arasında yapılan ortoganal karşılaştırmalı varyans analizinde,istatistiki olarak bir fark bulunamamıştır. Tek melezlerde, anaç ortalamaları (P) ilehibritler (F1) arasındaki en yüksek korelasyon katsayısı koçan kalınlığında ( 0.70**), endüşük korelasyon katsayısı ise tane veriminde (0.06) bulunmuştur. Araştırmada eldeedilen bulgulara göre, yüksek tane verimine sahip kendilenmiş hatların tek melezlerininde tane veriminin yüksek olmayabileceği sonucuna varılmıştır. Kendilenmiş hatlarınbitki ve koçan özellikleri, tek melezlerin performansı belirlemek için yeterli bir indikatörolmadığı ortaya konulmuştur. Heterosis ve heterobeltiosis değerlerinde; en düşük değer,koçan püskülü çıkış süresinde, en yüksek değer ise tane veriminde saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Hibrit mısır, Tek melez, Üçlü melez, Çift melez ve HeterosisI