Dört yaş ve üstü fonksiyonel kabızlığı olan hastaların beslenme özellikleri

Kabızlık erişkin ve çocuklarda sindirim sisteminin en yaygın şikâyetlerinden biri olup, pediatri poliklinik başvurularının %3 ila 5'i, pediatrik gastroenteroloji poliklinik başvurularının yaklaşık %29,6'sı kabızlık nedeniyledir. Bu çalışmada fonksiyonel kabızlığı olan hastaların ve kabızlığı olmayan kontrol grubunun 5 günlük diyet listeleri ve bazı demografik özellikleri karşılaştırılarak kabız hastaların beslenme özelliklerinin ve risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Elde edilen veriler ışığında çocuklarda kabızlık gelişmeden çocukların beslenmeleri konusunda gerekli önlemler alınarak gereksiz tedavi ve kabızlığa bağlı oluşabilecek komplikasyonların önlenebileceği düşünülmüştür. Çalışmaya fonksiyonel kabızlığı olan 41 hasta ve 55 sağlıklı çocuk olmak üzere toplam 96 olgu dâhil edildi. Kabız ve kontrol grubundaki çocuklar 4-7, 8-11 ve 12-18 yaş olmak üzere yaş gruplarına göre 3 gruba ayrıldılar. Fonksiyonel kabızlık grubundaki hastaların yaş ortalaması 9,08±3,55, kontrol grubundaki çocukların yaş ortalaması 9,09±3,71 yıl olarak tespit edildi. Hasta grubundaki 41 hastanın 25'i (%61) ve kontrol grubundaki 55 hastanın 27'si (%49,1) kız idi. Kabız grubun kız erkek oranı 1,5/1 olarak bulundu. Kabız ve kontrol grubunun ailelerine demografik verileri de içeren beslenme değerlendirme anketi verilip; 5 günlük diyet içeriğinin kayıt edilmesi istenmiş ve diyet listesi daha sonra diyetisyen tarafından değerlendirilerek, diyete dâhil olan bütün besinlerin birleşiminin 5 günlük alım ortalamaları çıkarılmış; fonksiyonel kabızlığı ve başka organik hastalığı olmayan 55 sağlıklı çocuğun ailesine de aynı anket verilerek fonksiyonel kabızlığı olan hastalarla kontrol grubunun beslenme özellikleri birbirileriyle karşılaştırılmış; aynı zamanda her iki grubun major besin alım ortalamaları Türkiye için referans değerlerle kıyaslanmıştır. Kabız ve kontrol gruplarının besin alımlarının karşılaştırılmasında grupların enerji, sıvı ve posa alımlarında fark saptanmamıştır. Dört-7 yaş kabız grubu kızlarda besinle alınan kaloride karbonhidrat yüzdesinin, karoten ve C vitamini miktarının daha fazla olduğu görülmüş; 4-7 yaş kontrol grubu kızlarda ise alınan kalorideki yağ yüzdesi ve B12 vitamin alımı yüksek saptanmıştır. Dört-7 yaş kontrol grubu erkeklerde tüketilen besindeki yağ yüzdesi, E vitamini, K vitamini, mangan, iyot, çoklu doymamış ve uzun zincirli yağ asit alımında, kontrol grubun 8-11 yaş kızlarında ise pantoteik asit, C vitamini ve uzun zincirli yağ asit alımının fazla olduğu tespit edilmiştir. Kontrol grubunda ilk bir yaşta her gün dışkılaması olanların sıklığı, 18 aydan uzun süre anne sütü ile beslenenlerin sıklığı, klozet tipi tuvalet kullananların sıklığı kabız grubundan anlamlı derecede fazla bulunmuş; aile gelir düzeyi, ebeveyn eğitim düzeyi de kontrol grubunda daha yüksek saptanmıştır. Çalışmamızda saptadığımız bulgular kabızlık gelişiminde, özellikle 4-7 yaş grubunda diyet faktörünün önemli yeri olduğu, ailenin gelir ve ebeveynlerin eğitim düzeylerinin kabızlık gelişiminde en önemli risk faktörlerinden biri olduğunu, anne sütüyle 18 aydan uzun süre beslenmenin uzun dönemde kabızlık gelişimine karşı koruyucu olabileceğini göstermektedir.