Döviz kurunun Türkiye tekstil sektörü ihracatına etkisi: Alt, orta ve üst segmentlerin çekim modeli analizi

Günümüzde küreselleşme ve finansal liberalizasyon, dünya ekonomileri arasındaki ticaret hareketliliğini büyük ölçüde arttırmıştır. İhracat, ülkelerin döviz rezervlerini artırarak dış borçlarını finanse etmesine ve ekonomik istikrarını sağlamasına yardımcı olması açısından oldukça önemlidir. Uluslararası ticaretteki bu artış ülkeler arasındaki ticaret modellerinin artmasını ve yeni teorilerinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Çekim Modeli, son yıllarda özellikle uluslararası ticaret ve ekonomi alanlarında sıkça yer alan ve teorik literatürde yoğun şekilde kullanılan bir modeldir. Temelinde, ülkeler arasındaki ticaretin büyüklüğünü, ülkelerin ekonomik büyüklüğü ve aralarındaki mesafeyle ilişkilendirmektedir. Çekim Modelindeki temel düşünce, ticari partnerlerin ekonomik büyüklüklerindeki artışın ticareti olumlu etkilediği ve mesafelerindeki artışın, ticareti olumsuz etkilediğidir. Bu çalışma döviz kurunun, Türkiye'nin tekstil ürünleri ihracatına etkisinin 3 farklı alt segmentteki (alt, orta ve üst) segment kırılımında incelemektedir. Çalışmada dikkate alınan 2003-2022 yılları için panel veri analiz yöntemi kullanılarak, döviz kurunun 3 alt segmentteki Türkiye Tekstil ürünleri ihracatı üzerindeki etkisi ayrı ayrı incelenecektir. Analiz sonuçlarına göre, döviz kurunun Türkiye'nin tekstil ihracatı üzerindeki etkisi segmentlere göre farklılık göstermektedir. Üst ve orta segment tekstil ürünlerinde döviz kurunun Türkiye tekstil ihracatına etkisi negatif bulunurken, alt segment tekstil ürünlerinde döviz kurunun etkisi pozitif olarak gerçekleşmiştir. Bu durum, döviz kurundaki artışların alt segment tekstil ürünlerinde ihracatı artırırken, orta ve üst segmentlerde ihracatı azalttığını göstermektedir. Ancak, genel olarak değerlendirildiğinde, döviz kurunun her üç segmentte de etkisinin oldukça düşük olduğu ve beklenildiği kadar yüksek olmadığı görülmüştür. Bu bulgular, döviz kurunun tekstil ihracatı üzerinde sınırlı bir öneme sahip olduğunu ve etkisinin segmentlere göre değiştiğini ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Çekim Modeli, Döviz Kuru, İhracat, Tekstil, Panel Veri Analizi