Dış borçlanmanın ekonomik büyüme üzerine etkisi: Türkiye örneği

Dünya genelinde ekonomik ilişkilerin giderek karmaşık hale geldiği günümüzde, dış borçlanma, ekonomik büyüme gibi faktörlerin birbirleriyle etkileşimini anlamak, ekonomi bilimcilerin ve politika yapıcıların öncelikli konularından biridir. Bu tez, dış borçlanmanın ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini inceleyerek, bu karmaşık ilişkiyi açıklamaya ve anlamaya çalışacaktır. Bu çalışma, Türkiye'nin 2003 1.dönem ile 2023 2.dönem veri setini kullanarak dış borçlar, ekonomik büyüme arasındaki dinamik ilişkileri derinlemesine incelemiştir. Genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) birim kök testi, serilerin bireysel zaman serisi özelliklerini belirlemede kullanılmıştır. Ayrıca, Granger nedensellik testi ile ilişkilerin yönünü belirlerken, "varyans ayrıştırması" ve "etki-tepki" fonksiyonları, seriler arasındaki dinamik ilişkilerin anlaşılmasına odaklanmıştır. Johansen eş bütünleşme testi ise seriler arasındaki dinamik ilişkileri daha ayrıntılı bir şekilde değerlendirmek için kullanılmıştır. Bulgular, dış borçlar, ekonomik büyüme arasında ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Dış borçlar ile ekonomik büyüme arasında gözlemlenen nedensel ilişki, dış borçlardan ekonomik büyümeye doğru yönlüdür; ancak ekonomik büyümeden dış borçlara doğru bir nedensel ilişki tespit edilememiştir. Çalışmanın vurguladığı üzere, dış borçların ekonomik büyüme üzerindeki olumsuz etkisi, dikkate değerdir. Bu durum, dış borçlanmanın artışının ekonomik büyümeyi azaltabileceği ve ülkeleri borç sarmalına sürükleyebileceği perspektifini sunmaktadır. Ayrıca, Granger nedensellik testi uygulamasının ortaya koyduğu dış borçtan büyümeye doğru nedensellik ilişkisi, bu bulguların güçlendiğini göstermektedir. Bu sonuçlar, Türkiye'nin ekonomik dinamikleri açısından dış borçlanmanın enflasyon üzerindeki etkilerini anlama konusunda yeni bir bakış açısı sunmaktadır.