A meta-analysis of the interventions targeting preschool children with externalizing behaviors and an intervention program

Bu çalışmada okul öncesi çocukların dışa yönelim sorunlarını hedef alan müdahaleprogramlarının,bu davranışlar üzerindeki etki düzeyi incelenmiştir. Ayrıca, bu çalışmada programlarınhangi özelliklerinin etki düzeyi üzerinde belirleyici rol oynadığı incelenmiştir. Üçüncü olarak buprogramların olumsuz ebeveyn davranışları üzerindeki etki düzeyi ve programların hangiözelliklerinin etki düzeyi üzerinde etkili rol oynadığı incelenmiştir. Son olarak da Türkiye'deki okulöncesi çocukların dışa yönelim sorunlarına yönelik önleyici bir müdahale programı önerilmiştir. Meta-analiz çalışması 54 müdahale program koşulu ile yapılmıştır. Çalışma sonuçlarına gore, müdahaleprogramlarının ortalama etkisi orta düzeydedir. Program tipinin (evrensel, risk altında veya tanıalmış), programın hedef alanının (domain; ebeveynler, çocuklar veya öğretmenler) ve kullanılanyöntemlerin (problem çözme becerileri, disiplin teknikleri) programın etki düzeyi üzerinde en etkiliözellikler oldukları bulunmuştur. Evrensel popülasyondaki çocuklarda, günlük uygulanan ve çocuklaraproblem-çözme becerileri kazandıran programların, risk altındaki (indicated) çocuklarda ebeveynlereyönelik disiplin teknikleri öğreten ve ebeveyn-çocuk ilişkisini geliştiren programların etkili olduğubulunmuştur. Müdahale programlarının olumsuz ebeveyn davranışları üzerinde de etkili olduğubulunmuştur. Son olarak, Türkiye'deki dışa yönelim bozukluğu geliştirme riski taşıyan (indicated)okul öncesi çocukların ebeveynlerine yönelik, gruplar halinde haftalık olarak uygulanacak ve 20 haftasürecek bir program önerilmiştir.Anahtar Sözcükler: Meta-analiz, dışsallaştırma sorunları, müdahale programları, önlemeprogramları, okul öncesi çocuklar