Dünya ve Türkiye perspektifinde KOBİ borsalarının gelişiminin değerlendirilmesi: Borsa İstanbul A.Ş. (BIST) gelişen işletmeler piyasasına (GİP) kote işletmelerin borsaya kote öncesi ve sonrası finansal performanslarının karşılaştırılması

Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ) dinamik yapıları, değişen şartlara hızlı bir şekilde uyum gösterebilmeleri ve hem ülkemizde hem de dünyada ekonomiye önemli katkıları sebepleriyle dikkatleri üzerine çekmektedir. Toplam işletmelerin yaklaşık olarak %99'unu oluşturan KOBİ'lerin ekonomideki ağırlığı yeterli boyutlarda değildir. Bunun en önemli sebeplerinden bir tanesi KOBİ'lerin finansmana büyük işletmeler kadar rahat ulaşamamalarıdır. KOBİ'lerin ihtiyaç duydukları finansmanı düşük kredibilitelerinden dolayı daha yüksek faiz oranlarıyla elde edebilmeleri artan rekabet ve süratle değişen piyasa şartlarına uymalarını zorlaştırmaktadır. Bu sebeple KOBİ'ler maliyeti daha yüksek olan klasik finansman kaynaklarının yanı sıra, maliyeti daha az olan alternatif finansman kaynaklarından yararlanma arayışı içerisine girmişlerdir. Ülkemizde ve dünyada KOBİ'ler için oluşturulan en önemli alternatif finansman kaynaklarından birisi KOBİ Borsalarıdır. Dünyada uzun yıllardır uygulanan bu sistem ülkemizde yakın zamanlarda uygulanmaya başlanmıştır. Büyük işletmelerin kotasyon şartlarını sağlayamamalarından dolayı KOBİ'lere yönelik borsaların oluşturulması fikri geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Tezin Teori bölümünde, KOBİ'lerin ekonomideki yeri, önemi, problemleri ve bunların çözümüne yönelik devlet teşviklerine, KOBİ Borsalarının dünyada ve ülkemizdeki tarihsel gelişimine ve ülkemizde KOBİ Borsalarına ilgiyi arttırmak için oluşturulan KOSGEB Gelişen İşletmeler Piyasası Borsası Destek Programına yer verilmiştir. Uygulama kısmında ise Gelişen İşletmeler Piyasası Borsasına kote olan 23 adet işletmenin 19 tanesinin borsa öncesi ve sonrası mali verileri incelenmiştir. Bu kapsamda işletmelerin borsa öncesi ve sonrası likidite, faaliyet, mali yapı, karlılık oranları ile Z-Skor analizleri hesaplanmış ve karşılaştırılarak borsanın işletmelere olan etkisi araştırılmıştır. Borsaya kote olan işletmelerin büyük bir çoğunluğu üzerinde yapılan mali analizler neticesinde borsanın işletmelerin likidite ve mali yapıları üzerinde olumlu katkılarının olduğu, ileride iflas riskini ortaya koyan Z Skorlarını iyileştirdiği görülmüş, işletmelerin karlılıklarına olan katkısını ortaya koyabilecek herhangi bir anlamlı sonuca ise ulaşılamamıştır. Anahtar Kelimeler: KOBİ, Alternatif Finansman, KOBİ Borsası, Gelişen İşletmeler Piyasası Borsası, GİP