Dünyada ve Türkiye'de nüfus artışını teşvik eden kamu mali politikalarının analizi

Toplumların sosyal refaha ulaşmak için yön vermesi gereken unsurlardan biri nüfuslarıdır. Bu noktada gelişmiş ülkelerin sorunu nüfuslarının yaşlanmasıdır. Bunun önüne geçebilmek için ülkeler doğurganlık artışını teşvik eden kamu politikaları uygulamaktadır. Çalışmada bu politikaları ve yarattığı sonuçları analiz etmek amaçlanmış, ilk bölümde nüfusbilim, nüfus ve ekonomik kalkınma ilişkisi ve üreme hakkı kavramı incelenmiştir. İkinci bölümde dünyada nüfus yapısının gelişimi, sonuçları, seçili ülkelerin nüfus artışını teşvik eden mali ve mali olmayan politikaları irdelenmiş, son bölümde ise politikaların 1995-2015 yılları arasında doğurganlık üzerindeki etkisi veriler doğrultusunda analiz edilmiştir. Ücretli izin haklarını, çocuk yardımlarını, kurumsal çocuk bakım desteklerini iyileştirmenin yanında ebeveynlere esnek çalışma hakkı tanıyan İskandinav ülkeleri, Belçika, Fransa, Avustralya ve Rusya'da doğurganlık oranları seçili diğer ülkelerle kıyaslandığında yüksektir. Özellikle kurumsal çocuk bakım desteği, iyileştirilmiş ücretli izin ve esnek çalışma hakkı ile birleştiğinde çalışan kadınların çocuk sahibi olmalarından kaynaklanan fırsat maliyetlerini azaltarak doğurganlık oranlarını arttırmaktadır. Çekya, İtalya, İspanya, Kanada, Japonya, Almanya, Portekiz ve Slovakya'da kamu politika karması zayıf ve doğurganlık oranları daha düşüktür. İrlanda'da 1990'lı yıllarda düşen doğurganlık oranı, günümüzde kamu desteği ile yükselmiştir. Ülkemizde düşen doğurganlık oranları 2008 yılında başlayan pronatalist politikalar ile arttırılmaya çalışılsa da teşvikler, gelişmiş ülkelere kıyasla yetersiz kalmış ve doğurganlık oranı arttırılamamıştır. Seçili ülkelerin çoğunda kürtaj serbestisi ve aile planlaması uygulamalarının doğurganlık artışı önünde engel oluşturmaması, doğurganlık artışının, ailelerin sosyal refahlarının arttırılması yolunda belirli müşevvikler ile gerçekleştirilmeye çalışıldığının bir göstergesidir. Anahtar kelimeler: Nüfus, nüfus artışı, doğurganlık, gelişmiş ülkeler, teşvikler, mali politikalar