Duygudurum ve bilişsel değişkenlerin beyin fırtınasında yaratıcılığa etkisi

Yaratıcı performans gerektiren bir teknik olan beyin fırtınası, hem teorik hem de uygulamalı alanlarda popüler olarak çalışılan bir konudur. Pozitif duygudurumun yaratıcılığı artırdığını gösteren araştırmalar olmasına rağmen (örn., Isen, 1985), negatif duygudurumun da yaratıcılığı bazı koşullarda artırdığına işaret eden araştırmalar bulunmaktadır (örn., Gasper, 2003). Duygular ve yaratıcılık bağlantısını inceleyen çalışmalar gün geçtikçe artsa da, bu ilişkinin doğası tam olarak aydınlatılamamıştır. Bundan dolayı, Deney 1'de müzikle uyandırılan duygudurumun ve bilişsel uyarılmanın yaratıcılığa etkisi araştırılmıştır. Üniversite öğrencileri, tek başlarına çalışarak hipotetik bir ekstra başparmak hakkında beyin fırtınası yapmışlardır. Nötr duygudurum koşulunda bilişsel uyarımın yüksek olduğu koşullar daha başarılı performans sergilerken, pozitif ve negatif duygudurum koşullarındaki katılımcılar düşük uyarılma koşulunda daha başarılı olmuşlardır. Bu durumun, müziğin duygudurumu uyandırmasının yanı sıra başka uyandırıcı özelliklerinden kaynaklanabileceği düşünülmektedir. Benzer bir işlem ile yürütülen Deney 2'de, ipuçları ile pozitif ve negatif duygudurumun düşünce üretim sürecine taşınıp taşınmayacağı araştırılmıştır. Beyin fırtınası problemi olarak yine ekstra başparmak problemi kullanılmıştır. Pozitif ve negatif müzik dinleyen düşük veya yüksek uyarılma gruplarına renkler gösterilmiştir. Bir grup katılımcı beyin fırtınası öncesinde gösterilen renkleri beyin fırtınası sürecinde kelime olarak almış, bazı katılımcılar ise duygudurumlarını sırasında gördükleri renklerle ilgili olmayan renkleri oturum sürecinde kelime olarak almıştır. Uyarılma seviyesi anlamlı bir fark göstermemiştir. Gösterilen uyarıcı ile ilgili ipuçları vermenin de duygudurum etkisini ortama taşımaya yardımcı olduğuna dair bir bulguya ulaşılamamıştır. Deney 1 ve 2'den farklı bir modaliteye sahip olan Deney 3'te ise, mutlu veya mutsuz bir anıyı düşünmeyle değişimlenmiş duygudurum ve bu değişim etkisi nominal ve etkileşim gruplarında beyin yazımı tekniğiyle (düşünceleri küçük kağıtlara yazma ve grup üyeleri arasında paylaşma; Bkz. Paulus ve Yang, 2000) incelenmiştir. Gruplar üçer kişiden oluşmuştur ve duygudurum manipülasyonları iki beyin fırtınası oturumu arasında yapılmıştır. Pozitif duygudurum manipülasyonu olarak katılımcılardan pozitif ipuçlarına sahip bir olayı hayal edip yazmaları ve ardından geçmişte yaşadıkları en mutlu olayı hatırlayıp yazmaları istenmiştir. Diğer taraftan, negatif duygudurum manipülasyonu olarak katılımcılardan negatif ipuçlarına sahip bir olayı hayal edip yazmaları ve ardından geçmişte yaşadıkları en mutsuz olayı hatırlayıp yazmaları istenmiştir. Araştırmanın sonunda pozitif duygudurum manipülasyonu alan koşulların üretimi düşmemiştir ancak negatif grubunun performansı anlamlı ölçüde düşmüştür. Etkileşim grupları da nominal gruplara göre çok daha az performans kaybı yaşamışlardır. Araştırmaların bulguları bilişsel uyarılma ve duygudurum kuramlarının ışığında tartışılmıştır. Anahtar kelimeler: Duygudurum, Yaratıcılık, Beyin Fırtınası, Bilişsel Uyarılma, Müzik