Düzce Efteni Gölü avifaunasında 2006 ve 2016 yıllarındaki zamansal farklılıklar

DÜZCE EFTENİ GÖLÜ AVİFAUNASINDA 2006 VE 2016 YILLARINDAKİ ZAMANSAL FARKLILIKLAR Erdinç SARCAN Düzce Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Danışman: Doç. Dr. Akif KETEN Temmuz 2019, 47 sayfa Kuşlar, ekolojik besin zinciri değişikliklerine cevap veren bir canlı sınıfıdır. Bu nedenle habitatların izlenmesinde gösterge grup olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışma Düzce Efteni Gölü'ndeki kuşların 2006-2007 ile 2015-2016 dönemleri arasında kuş türü ve popülasyonlarındaki farklılıkları belirlemek amacı ile yapılmıştır. 2006-2007 yıllarında yapılan çalışmanın benzeri 2015-2016 döneminde gerçekleştirilmiştir. Gözlemler 2015 yılında Mart ayında gerçekleşmiş ve bir yıl boyunca her ay kuş gözlemi yapılmıştır. Kuş türlerinin tespiti ve popülasyonun belirlenmesinde noktada sayım ve hat boyu (transekt) sayım yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma sonucunda 16 takıma ait 39 familyadan 113 tür tespit edilmiş ve 14802 birey sayılmıştır. Birey sayısı en fazla olan tür 3536 ile Sakarmeke (Fulica atra L. 1758) dir. %51.3 oranla en fazla familya belirlenen takım Passeriformes takımıdır. En fazla tür içeren familya 12 tür ile Anatidae familyasıdır. 2006-2007 yıları arasında yapılan çalışmada ise 129 türe ait 21250 birey sayılmıştır. İki dönem arasında tür sayısı (t testi = 1.268, p = 0.218) ve türlere ait birey sayıları (t testi = 0.893, p = 0.381) önemli bir farklılık göstermemiştir. İki periyot arasındaki benzerlik %76 olarak belirlenmiştir. Yüksek benzerliğe rağmen tür kompozisyonunda değişimler tespit edilmiştir. Tür kompozisyonlarına göre yapılan kümeleme analizinde iki ana donem (Ekim-Mart ve Nisan-Eylül) tespit edilmiştir. Tür sayısı kış aylarında yaz aylarına göre daha düşüktür. Ancak birey sayısı ise soğuk dönemlerde daha yüksek tespit edilmiştir. Kış göçmeni olan türlerin popülasyon düzeyleri yaz göçmeni türlerine göre daha yüksektir. Efteni Gölü yüzeyinde ve kıyısında yapısal değişikliklerin olmaması yani Efteni Gölü'nün ilk çalışmadaki halini korumuş olması tur çeşitliliğinin önemli değişiklik göstermemesinin temel sebebi olabilir. Sulak alanlar gibi doğal ekosistemler karmaşık ve hassastır, bu nedenle uzun dönemli izleme çalışmalarının yapılmasına ihtiyaç vardır. Kuş popülasyon düzeylerinin eğilimi, biyolojik çeşitliliğin izlenmesi ve korunması yönetim uygulamaları için gereklidir. Anahtar sözcükler: Su kuşu, Sulak alan, Kış göçmeni, Biyoçesitlilik, Sorenson benzerlik indeksi.