Düzenin ve kadının karşısında bir ?Garip? Oğuz Atay

20. yüzyıl Modern Türk romanının önemli temsilcilerinden Oğuz Atay'ın (1934-1977) yapıtları, daha önce cinsiyet temelli bir okuma ile bütüncül biçimde değerlendirilmemiştir. Bu çalışmada, Oğuz Atay'ın kurgu dünyasında düzeni karşısına alan erkek karakterlerin kadın sesini bastırarak ataerkil toplum düzeniyle işbirliği yapma çelişkisine değinilecektir. Çalışmaya yazarın Tutunamayanlar, Tehlikeli Oyunlar, Oyunlarla Yaşayanlar yapıtları ile Korkuyu Beklerken'deki ?Unutulan? ve ?Beyaz Mantolu Adam? hikâyeleri dâhil edilmiştir. Yapıtlarda genellikle erkek sesinin egemen oluşu, kadın sesine ulaşmada engel teşkil etmektedir. Bu bağlamda, ilk kez Sovyet edebiyat kuramcısı Mikhail Bakhtin tarafından ortaya konulan ?çok sesli roman? kuramından faydalanılmıştır. Mikhail Bakhtin'e göre ses, sadece tınıyı değil, bilinci de ifade eder. Bir yapıtın ?çok sesli? kabul edilebilmesi için karakterlerin yazardan, üst-anlatıcıdan ve birbirlerinden bağımsız bir bilinci yansıtması gerekir. Bazı feminist teorisyenlerin Bakhtin'in kuramına cinsiyet bakımından yaklaşılabileceğine dair görüşleri dikkate alınarak Oğuz Atay'ın yapıtlarında kadın bilincinin belli konumlandırmalar dolayısıyla dışarıda bırakılmasına temas edilmiştir. Bahsedilen konumlandırma erkek karakterlerin kadın karakterleri ötekileştirmesine dayanmaktadır. Bu doğrultuda Fransız feminizminin öne çıkan kuramcılarından Simone de Beauvoir ve Luce Irigaray'ın ben-öteki diyalektiğine cinsiyet merkezli yaklaşımları, Oğuz Atay'ın yapıtları ile ilişkilendirilmiştir. Yazarın hikâyelerinde ise kadının anlatıcı statüsüne rağmen özerk bir sese sahip olamamasından ve toplumsal cinsiyetin yıkıcılığından söz edilmiştir. Çalışmanın bir diğer bölümünde ise Oğuz Atay'ın yapıtlarındaki evli kadınların burjuva eğilimlerine yönelik iddialar mercek altına alınmıştır. Marksizm ve feminizmin kavramları ile yapıtlardaki evli kadınların sınıfsal konumu belirtilerek çalışma sonlandırılmıştır.Anahtar Kelimeler: Oğuz Atay, Mikhail Bakhtin, çok seslilik, feminizm