Ebeveyn ergen ilişkisinin ergenlerin internet bağımlılığını yordayıcı etkisinin incelenmesi

Araştırma, ebeveyn ve ergen değerlendirmesiyle ergenlerin internet bağımlılığının belirlenmesi ve ebeveyn-ergen ilişkisinin ergenlerin internet bağımlılığına etkisinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı, ilişki arayıcı tasarımda yapılmıştır. Araştırma İzmir'de bir Anadolu Lisesinde Ekim - Kasım 2019 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini 196 öğrenci ve velisi olmak üzere toplam 392 kişi oluşturmuştur. Veri toplamada, Kişisel Bilgi Formları, Young İnternet Bağımlılığı Testi Kısa Formu (YİBT-KF), Anababayla İlişkiler Ölçeği ve Aile- Çocuk İnternet Bağımlılığı Ölçeği (AÇİBÖ) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, sayı ve yüzde dağılımı, t-testi, tek yönlü varyans analizi, Kruskal Wallis-H testi, korelasyon analizi ve doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Ergen bildirimine göre ergenlerin %5.1'inde internet bağımlılığı olduğu, aile bildirimine göre ergenlerin %8.2'sinin "Sınırlı Semptom Gösteren" grupta olduğu saptanmıştır. Ergen ve aile bildirimine göre aile bir aradayken internet kullanma durumuna göre internet bağımlılığı puanları anlamlı farklılık göstermektedir (p<0.05). AÇİBÖ alt boyutlarından sosyal soyutlanma alt boyutu erkek ergenlerde kızlara göre anlamlı farklılık göstermektedir (p<0.05). Aile bildirimine göre, Anababayla İlişkiler Ölçek puanının anne boyutunda anne-ergen ilişkisi arttıkça internet bağımlılığı puanı azalmaktadır ve internet bağımlılığı değişimin %3'ünü açıklamaktadır. (R^2=0.03, p<0.05). Ergen bildirimine göre, Anababayla İlişkiler Ölçek puanının baba boyutunda baba-ergen ilişkisi arttıkça internet bağımlılığı puanı azalmaktadır ve internet bağımlılığı değişimin %6'sını açıklamaktadır (R^2= 0.06, p<0.05). Ergenlerin internet bağımlılığı düzeyleri aile ve ergen bildirimine göre benzerdir. Ergenlerin, anne ve baba ile ilişkisi azaldıkça internet bağımlılığı puanları artmaktadır. Aile bildirimine göre, ergen ile anne ilişkisi internet bağımlılığının %3'ünü, ergen bildirimine göre ergen ile baba ilişkisi ise %6'sını yordamaktadır. Aile ve ergen ilişkisini geliştirmeye yönelik müdahale programları, ailelere ve erenlere internet bağımlılığı ile ilgili planlı eğitimler yapılması önerilmektedir. Erkek ergenlerde ve annesi lise mezunu olan ergenelerde internet bağımlılığı puanları daha yüksek olduğundan, okul rehberlik hizmetlerinde bu grubun risk açısından izlenmesi ve buna yönelik programların oluşturulması önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: anne-baba ve ergen ilişkisi, ergenler, internet bağımlılığı, okul sağlığı hizmetleri, psikiyatri hemşireliği