Ebeveynlerin sosyal problem çözme becerileri ile okul öncesi dönem çocuklarının sosyal yetkinlik ve davranış problemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Okul öncesi dönem tüm gelişim alanlarında olduğu gibi sosyal gelişim alanında da çocuğun çevresel uyaranlara daha fazla duyarlı olduğu kritik bir dönemdir. Bu dönemde başta ebeveynler olmak üzere, çocuğun çevresinde bulunan diğer aile bireyleri, akran ve öğretmenler gibi çocukla etkileşim halinde olan herkes çocuğun sosyal gelişimini farklı şekillerde etkilemektedir. Çocuğun içine doğduğu aile ortamı ve dolayısıyla ebeveynler çocuğun gelişimini etkileyen çevresel unsurlar içerisinde en büyük paya sahiptir. Bu nedenle ebeveynlerden, diğer aile bireylerinden, akran ve öğretmenlerden ayrı bir sosyal gelişim alanı düşünülemez. Bu açıdan bakıldığında çocuğun sosyal gelişimini ele alan çalışmaların ebeveyn, öğretmen ve akran ilişkileri konularında yoğunlaşmasını anlamak mümkündür. Ebeveynleri konu edinen çalışmalar incelendiğinde, ebeveynlerin çeşitli özelliklerinin çocuğun sosyal gelişimi ile olan ilişkisinin ele alındığı görülmektedir. Bu çalışmalar arasında ebeveynlerin sosyal becerileri ve çocukların sosyal becerilerini bir arada ele alan çalışmalar diğer araştırma konularına nazaran daha az sayıdadır. Bu araştırmanın amacı, okul öncesi eğitime devam eden 48-66 aylık çocukların ebeveynlerinin sosyal problem çözme becerileri ile çocukların sosyal yetkinlik ve davranış problemleri arasındaki ilişkiyi çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde olup Nevşehir il merkezinde, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı anasınıfı ve bağımsız anaokuluna devam eden çocukların ebeveynleri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ebeveynlerin sosyal problem çözme becerilerini ölçmek amacıyla Sosyal Problem Çözme Envanteri – Kısa Formu; çocukların sosyal yetkinlik ve davranış problemlerini ölçmek amacıyla Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme Ölçeği (SYDD-30) veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Verilerin analizi istatistik paket programı yardımıyla yapılmıştır. Örnekleme ait betimsel bilgiler frekans, yüzde ve aritmetik ortalama kullanılarak analiz edilmiştir. İkili gruplar arası karşılaştırmalarda cinsiyet ve aile tipi değişkenleri için parametrik testlerden bağımsız iki örneklem t testi uygulanmıştır. İkiden fazla gruplar arası karşılaştırmalarda nicel değişkenler için parametrik testlerden tek yönlü ANOVA (F) testi kullanılmıştır. Nicel veriler arasındaki ilişki parametrik testlerden Pearson korelasyon analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bu araştırmanın sonucunda kız çocuklarının erkek çocuklarına göre sosyal yetkinliklerinin daha yüksek; kızgınlık saldırganlıklarının ise daha düşük olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. 40 yaş üstü annelerin çocuklarının anksiyete içe dönüklüklerinin fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma verileri, çocukların anksiyete-içedönüklüklerinin baba yaşına göre de farklılaştığını göstermiştir. Aile tipi değişkeninin çocukların sosyal yetkinlik ve davranış problemleri üzerinde değişkenlik meydana getirmediği sonucuna ulaşılmıştır. Ebeveynlerin sosyal problem çözmelerine dair araştırma sonuçları ise; iki çocuklu ebeveynlerin sosyal problem çözmelerinin tek çocuklu ebeveynlere göre daha fazla kaçınan tarzda olduğu, 31-40 yaşlarındaki annelerin sosyal problem çözmelerinin daha rasyonel tarzda olduğu, küçük yaştaki ebeveynlerin sosyal problem çözme becerilerinin daha dikkatsiz ve dürtüsel tarzda olduğu, 40 yaş ve üzeri annelerin ve babaların sosyal problem çözmelerinin 40 yaş altındakilere göre daha fazla kaçınan tarzda olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma düşük gelir düzeyinde sosyal problem çözmenin daha dikkatsiz dürtüsel tarzda olduğunu göstermiştir. Ebeveynlerin sosyal problem çözmeleriyle çocukların sosyal yetkinlik ve davranış problemleri arasındaki ilişki incelendiğinde ebeveynlerin rasyonel problem çözmeleri ile çocukların kızgınlık saldırganlıkları arasında pozitif yönde orta düzey bir ilişki; ebeveynlerin kaçınan tarz problem çözmeleri ile çocukların anksiyete içe dönüklükleri arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar ışığında uygulayıcılara ve araştırmacılara alan eksikliklerinin giderilmesine, konunun aydınlatılmasına ve araştırmanın çocukların yararına olmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Sosyal yetkinlik, Sosyal sorun çözme, Sosyal davranış problemleri