Ebeveynlerin Toplumsal Cinsiyet Algıları ve Cinsiyet Rollerine İlişkin Kalıp Yargılarının İncelenmesi

ÖZ: Erken çocukluk yılları, çocukların cinsiyet kimliklerinin oluşumunda kritik öneme sahip bir zaman dilimidir. Çocukların cinsiyet kimliğine dair şemalarının oluştuğu bu dönemde, ebeveynler tarafından çocuklara yansıtılan cinsiyete ilişkin yaşantılar ve söylemler büyük öneme sahiptir. Bu görüşten hareketle bu araştırmada 3-6 yaş çocuğu olan anne ve babaların cinsiyet rollerine ilişkin algıları ve cinsiyet rollerine ilişkin kalıp yargılarının incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma nicel araştırma deseni ile yürütülmüş betimsel tarama modeli kullanılan bir araştırma olup örneklem olarak basit rastgele örneklem yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunu Türkiye’de bulunan Manisa ilinin dört ilçesinde (Şehzadeler, Yunusemre, Akhisar ve Gördes) yaşayan ve 3-6 yaş çocuğu olan ebeveynler oluşturmuştur. Araştırmaya 238 anne ve 60 baba olmak üzere toplam 298 ebeveyn katılmıştır. Ebeveynlerin toplumsal cinsiyete yönelik sahip olduğu algıları ve kalıp yargıları belirlemeyi amaçlayan bu araştırmada veri toplama aracı olarak, Zeyneloğlu (2008) tarafından geliştirilmiş olan “Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği, Akgül Gök (2013) tarafından oluşturulmuş “Toplumsal Cinsiyet Rolleri Değerlendirme Formu” ve araştırmacı tarafından oluşturulmuş olan “Demografik Bilgi Formu” kullanılmıştır. Ebeveynlerin Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği toplam ve alt boyut puanlarının; ebeveynlerin cinsiyetleri, ebeveynlerin eğitim düzeyi, ebeveynlerin eşlerinin eğitim düzeyi, çocuk sayısı, çocuğun anaokuluna gitme durumu, ailede çocuğun karar süreçlerine katılma durumu ve “Ailede kadın ve erkeğin yapacağı işler farklıdır” görüşüne katılma düzeylerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı bulunmuştur. Toplumsal Cinsiyet Rolleri Değerlendirme Formu puanlarının; ebeveyn eğitim düzeyi, ebeveynlerin eşlerinin eğitim düzeyi, çocuk sayısı, ailede çocuğun karar süreçlerine katılma durumu ve “Ailede kadın ve erkeğin yapacağı işler farklıdır” görüşüne katılma düzeylerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir. Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği ve Cinsiyet Rolleri Değerlendirme Formu toplam ve alt ölçek puanları arasında yüksek ve orta düzeylerde korelasyonlar saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular alanyazında yer alan konular ile bağlantılı olarak çeşitli çalışmalarla ilişkilendirilerek yorumlanmış ve çalışmanın sonucunda çeşitli öneriler sunulmuştur.