Ebü'l-A'lâ Mevdûdî'nin İslâm tarihçiliği

20. yüzyılda yaşamış mütefekkir ve ıslahatçılardan biri de hiç şüphesiz Ebü'l-A'lâ Mevdûdî'dir. İngilizlerin Hindistan bölgesindeki hâkimiyeti, dinî, siyasî, psikolojik ve sosyolojik sorunları da beraberinde getirmiştir. İçinde bulundukları durumdan çıkış yolu arayan Müslümanlarda Kur'an ve Sünnete dönme arzusu oluşmuş, tam da böyle bir zaman zarfında Mevdûdî, karizmatik bir lider olarak ortaya çıkmıştır. Mevdûdî, Müslümanları bölgedeki Hindulara, Sihlere ve İngilizlere karşı himâye etmek için 1941'de Cemaat-i İslami'nin kurulmasına öncülük etmiştir. Müslümanların din algısı, eğitim sistemi, devlet nizamı, siyaset ve tarih alanlarındaki eksikliklerini gidermeye çalışmıştır. Müslümanlara bu alanlarda farklı bir bakış açısı kazandırmak için mücadele etmiştir. Çalışmamızda Mevdûdî'nin hayatı, ailesi, tahsil hayatı, ilmî kişiliği, ilim dünyasına katkıları, üstlendiği görevleri ve şahsiyeti ele alınmıştır. O farklı alanlarda eserler telif etmiştir. Onun ilmî yönden sahip olduğu bu çok yönlü kişiliği, yeteneği ve bu ilimlerdeki yeterliliği insanların ona rağbetini artıran önemli bir unsur olmuştur. Çalışmamızda, Mevdûdî'nin eserlerinden hareketle peygamberler tarihi ile Hz. Peygamberimiz öncesi Câhiliye Araplarının dinî ve sosyal hayatı incelenmeye çalışılmıştır. Mevdûdî Tarih Boyunca Tevhid Mücadelesi ve Hz. Peygamber'in Hayatı adlı eserlerinde Hz. Peygamber'in hayatını ele alırken, 20. yüzyılda siyer üzerinden Hz. Muhammed'in imajını karalamaya yönelik girişimlere karşılık, onun hayatını bir inanç meselesi hâline getirdiğini vurgulamaktadır. Ayrıca Mevdûdî, İslâm tarihi alanındaki tüm çalışmalarında oryantalistlerin iddialarına cevap veren bir yaklaşım izlemiş; bu çerçevede savunmacı ve reddiyeci bir tarih anlayışını benimsemiştir. Mevdûdî'nin ilk dönem İslâm tarihi ve Selçuklular tarihine dair yazdığı eserlerinde öne çıkan konular değerlendirilmeye çalışılmıştır. Onun ilk dönem İslâm tarihinde hilafetin nasıl saltanata dönüştürüldüğüne dair yorum ve değerlendirmeleri analiz edilmiştir. Mevdûdî içinde yaşadığı toplumun sorunlarına kayıtsız kalmamış, bu toplumsal sorunların ve çözülmenin nedenlerini araştırmış, çözüm yolları üretmeye çalışmıştır. Mevdûdî bir tarihçi olarak, dağılan Müslümanların tekrar bir araya gelmesi için, gerek siyasetin içinde yer alarak gerekse yazdığı eserler ile çaba sarf etmiştir. Tarihçiliğini genel anlamda Müslüman toplumu eğitmek amacıyla, oryantalist düşüncelere karşı savunmacı bir tarzda inşa etmiştir.