Ecemiş fay zonu'nun pozantı (Adana) - Tarsus (Mersin) arasında kalan kesiminin morfometrik ve morfotektonik analizi

Doktora çalışmasının konusu, sol yanal doğrultu atımlı Ecemiş Fay Zonu'nun güney ucunda yer alan Pozantı (Adana)-Tarsus (Mersin) arasında kalan kesiminin morfotektonik aktivitesi ile morfometrik analizleri üzerine odaklanmaktadır. İnceleme alanı kuzey ve doğuda Aladağlar, kuzey-kuzeybatıda ise Bolkar Dağları gibi önemli morfolojik yükseltiler ile çevrilidir. Çizgiselliği, Pozantı-Kayseri arasında arazi ve uydu görüntülerinde net olarak izlenebilen ancak, Pozantı güney kesimlerinde net belirlenemeyen Ecemiş Fay Zonu'nun morfotektonik özellikleri ve tektonik aktivitesini belirlemek amacıyla yürütülen bu araştırmada inceleme alanının, morfolojik, morfometrik ve tektonik özellikleri üzerine çalışmalar yapılmıştır. Ecemiş Fay Zonu çalışma bölgesinde Orta Torosların doğu kesimi ile Doğu Torosların batı kesimini sınırlandırmakta olup, tektonik yönden oldukça komplike bir alanı temsil etmektedir. Bu bölge, farklı kökenden ve havzalardan türeyen 5 tektonik dilimi bünyesinde barındırmaktadır. Bu dilimlerin içerisinde yer alan formasyonların stratigrafik özellikleri bölgede daha önceden birçok araştırmacı tarafından detaylı olarak araştırıldığından mevcut formasyon isimleri olduğu şekliyle kullanılmıştır. Bölgede yüzeyleyen Toros Kuşağı'na ait birlikler tabandan tavana doğru sırasıyla; Bolkar Dağı Birliği, Namrun Tektonik Dilimi, Aladağ Birliği, Bozkır Birliği ve Kuvaterner birimlerdir. Bu çalışma ile inceleme bölgesinin morfolojik özellikleri değerlendirilerek morfometrik analizleri yapılmıştır. Morfometrik analizler için bölgede sekiz adet havza belirlenmiş olup, bunlar Gülek (1), Akçatekir (2), Kuşçular (3), Karakılıç (4), Çamlıyayla (5), Gömmece (6), Dorak (7), Damlama (8)'dır. Ayrıca, bölgedeki Ecemiş Fay Zonu içerisinde yer alan Akça-Kızılık ile Hamidiye-Fındıklı fay segmentlerinin çizgisellikleri üzerinde Pozantı-Akçatekir arasında gelişmiş 8 adet mikro havza belirlenmiştir. Belirlenen bu drenaj havzaları üzerinde inceleme bölgesinin neotektonik aktivitesini belirlemek için morfometrik analizler yapılmıştır. Bu kapsamda drenaj havzalarının hipsometrik integrali, akarsu uzunluğu eğim indeksi ve vadi tabanının vadi yüksekliğine oranı olarak adlandırılan morfometrik indisler kullanılmıştır. Hipsometrik integral verileri çalışma alanının morfolojik olarak durağanlık-olgunluk evresini gösterse de bölgede tektonik bir aktivitenin varlığını işaret etmektedir. SL indis verileri de bölgenin tektonik aktivitesini doğrular niteliktedir. Bölgede, sol yanal doğrultu atımlı Ecemiş Fay Zonunun batı kesiminde bulunan blok doğudaki bloğa nazaran doğrultu-oblik (normal) hareketlerle güney-güneybatıya doğru rölyef olarak daha aşağıya hareket etmiştir. Bu nedenle de yükselen doğu blok üzerindeki Paleosen-Eosen yaşlı birimler aşınarak yüzeylenmezken, batı blok üzerinde Namrun-Atdağı civarlarında bu birimler korunmuştur. Bölgenin tektonik özelliklerini değerlendirmek üzere arazide mostraları bulunan fayların düzlemleri üzerinden ölçümler alınarak, gül ve kontür diyagramları oluşturulup; Geç Permiyen yaşlı Karlığıntepe ve Yellice formasyonlarından alınan ölçümlerden kompresyonel kuvvetin; K85B/G85D, Jura-Kretase yaşlı Demirkazık Formasyonu'ndan alınan ölçümlerden; K55D/G55B, K5D/G5B, K55B/G55D, Üst Senoniyen yaşlı Kızıldağ Melanjı'ndan alınan ölçümlerden; K15B/G15D ve K55B/G55D, Üst Paleosen-Orta Eosen yaşlı Güzeller Formasyonu'ndan alınan ölçümlerden; K45B/G45D, Oligosen-Alt Miyosen yaşlı Çukurbağ ve Burç formasyonlarından alınan ölçümlerden K45B/45GD; Oligosen-Orta Miyosen yaşlı Gildirli, Kaplankaya ve Karaisalı formasyonlarından alınan ölçümlerden; K40D/G40B, Pliyo-Kuvaterner yaşlı birimlerden alınan ölçümlerden; K62D/G62B doğrultularında yoğunlaştığı görülmüştür. Pozantı (Adana) ve Kayseri merkezli omak üzere 100 km yarıçaplı dairesel bölgeler içindeki 4,5 (Mw) büyüklüğü ve üzerindeki aletsel dönem depremler tespit edilmiş ve bu bölgeler için Probabilistik deprem tehlike analizi yapılmıştır. Bu analizle, son yüzyılda oluşmuş 4,5 ≤ Mw ≤ 7,5 büyüklüğündeki depremlerin 10, 50, 75 ve 100 yıl içerisindeki olma olasılıkları ve yaklaşık tekrarlanma periyodları oluşturulmuştur. Ayrıca, çalışma alanının depremselliği de tarihsel ve aletsel dönemde meydana gelmiş olan deprem verileri ve fay zonunun üzerinde bulunan sismik aktivitelerin kayıtları incelenerek sismik yönden uzun süredir sakinliğini koruduğu gözlenmiştir.