Edebî sanatlar açısından Bakara Sûresi örneği

İnsanlar konuşarak anlaşan canlılardır. İnsanlar sevinçlerini, acılarını, üzüntülerini ve diğer duygularını karşı tarafa aktarırken açık ve kolay bir şekilde aktarma yoluna giderler. Ancak bunun yanı sıra anlatımlarını güçlendirmesi ve karşı tarafı etkileyebilmesi için edebî sanatlar kullanırlar. Müslümanlar, tarihsel süreçte ve İslâm tefsirinde Kur'an'ın ve dînî metinlerin daha iyi anlaşılabilmesi ve yorumlanabilmesi konusunda önemli çalışmalar yapmışlardır. Metinlerin içeriği, zamansal süreçte eski anlamını kaybetmeden yeni anlamlar kazanabilir. Kur'an'ı tam, doğru ve daha iyi bir şekilde anlayabilmek, aktarmak istediğini anlamlandırmak ve analiz edebilmek için yeni yöntemlerden faydalanılması, içeriğin barındırdığı yeni anlamların açığa çıkarılmasına katkı sağlayacaktır. Kur'an'ı Kerim'e daha farklı bir açıdan bakarak, barındırdığı farklı anlamları açığa çıkarmaya çalışan yöntemlerden birisi de edebi tefsir ekolüdür. Tarih süreci içerisinde farklı tefsir ekolleri ve temsilcileri açığa çıkmıştır. Muhammed Abduh Ekolü, Taha Hüseyin Ekolü, Ahmet Han'ın Bilimsel Tefsir Ekolü, Seyyid Kutub Ekolü ve Tasavvufi/İş'ari Tefsir Ekolü gibi edebi tefsir türleri tarihsel süreçte görülen edebi tefsir türlerinden bazılarıdır. Yeryüzünde bulunan en değerli ve en önemli edebi, aynı zamanda ilahî şaheser olan Kur'an-ı Kerim'deki âyetlerde ve Peygamber Efendimizin hadîslerinde de söz sanatlarına oldukça fazla karşılaşılmaktadır. Bu nedenden dolayı Arap dili ve edebiyatındaki söz sanatlarını inceleyen ilim olan belâgat, Kur'an-ı Kerim'i anlamak açısından önem arz etmektedir. Kur'an-ı Kerîm anlam-lafız dizimi, birimler arası sağlam doku, üst ve derin düzeyler itibarıyla diğer metinlerden kolayca ayırt edilen dilsel özelliklere sahiptir. Geleneğimizde meânî, beyân ve bedî' bilim-sanat kollarının oluşturduğu belâgat, özellikle Kur'an'ın doğru ve olabildiğince kapsamlı anlaşılmasını amaçlar. Bu araştırma, ilâhî vahyi yanlışsız, daha yoğun ve etkin anlamak için Bakara Sûresi'nde kullanılan belâgat uygulamalarını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bilindiği gibi Kur'an-ı Kerim'in en uzun sûresi Bakara Sûresi'dir. Çalışmamızın temel amacı olan Kur'an-ı Kerim'de kullanılan belâgat sanatı örneklerinin arttırılabilmesi amacıyla toplam 286 âyetten oluşan Bakara Sûresi'nde kullanılan örnekler araştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Belâğat, Meânî, Bedi', Beyân, Bakara