Edip Cansever şiirinde tek seslilik: Tragedyalar ve Ben Ruhi Bey Nasılım

Modern Türk şiirinin özgün seslerinden biri olan Edip Cansever'in (1928 ? 1986) şiirleri bağlamında dikkati çeken bir nokta, şairin eserleri ile çok seslilik ve roman kavramları arasında kurulan ilişkide kendini gösterir. Cansever'in çok seslilik ve iktidar kavramları arasında karşılıklı ilişki kurduğu 1964 tarihli yazısı ?Tek Sesli Şiirden Çok Sesli Şiire?, daha sonra Cansever'e ait şiirler doğrultusunda çok seslilik iddiasının gündeme getirilmesine öncülük etmiştir. Bunun yanı sıra şiirlerde birden fazla karakterlerin yer alması ve şiirlerin yapısına ilişkin unsurlar, Cansever şiiri ile roman türü arasında bir ilişki kurulmasına yol açmıştır. Bu çalışma, çok seslilik kavramını kuramsal düzlemde ilk olarak ortaya koyan Sovyet kuramcı Mikhail Bakhtin'in görüşlerinden yararlanarak romanlaşma ve roman türünün ayırıcı özelliği olarak öne çıkan çok seslilik gibi kavramları tekrar ele almayı ve Cansever şiiri üzerine ileri sürülmüş düşünceleri bu doğrultuda yeniden incelemeyi hedeflemiştir. Söz konusu değerlendirmelerin yoğunlaştığı Tragedyalar ve Ben Ruhi Bey Nasılım şiirleri ele alınarak bu metinlerin esasında tek sesli bir yapıda olduğu iddiası Bakhtin'in kuramından hareketle ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Buna göre, ilkin daha önce gündeme getirilmiş iddialar tartışmaya açılmış ve ikinci olarak çok seslilik ve romanlaşma kavramları açıklanmaya çalışılmıştır. Ardından Bakhtin'in tek sesli olarak konumlandırdığı tragedya türü ile Cansever'in Tragedyalar şiiri arasındaki ortaklıklar gündeme getirilmiş, Cansever'in görüşlerinden de yararlanılarak Tragedyalar'ın, şairin vurguladığı türden sınıfsal karşıtlıkları yansıtıp yansıtmadığı sorgulanmıştır. Bu noktada, Marx ve Engels'in tragedyaya atfettiği ödevin Cansever'in düşüncelerinde kendini gösterse de metinde söz konusu ilişkinin eksik biçimde kurulduğu gözlemlenmiştir. Ben Ruhi Bey Nasılım şiiri üzerine yürütülen inceleme ise, çok seslilik ve Cansever şiiri arasında kurulan ilişkinin daha geniş bir düzlemde ele alınmasını sağlamaya yöneliktir. Nitekim, bu şiirde birden fazla karaktere rastlansa da, Bakhtin'in ortaya koyduğu türden bir çok sesliliğin bulunmadığı görüşü, şiirden verilen örneklerle birlikte desteklenmeye çalışılmıştır.