Edirne merkez ve ilçelerinde balık tüketim davranışlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Çalışmanın amacı, Edirne merkez ve ilçelerinde balık tüketim tercihleri ve kalıpları hakkında daha derin bir bilginin yanı sıra altta yatan dinamiklerin belirlenmesidir. Araştırmada kullanılan veriler, Edirne merkez ve ilçelerinde ikamet eden 333 kişiyle yüz yüze yapılan anketlerden sağlanmıştır. Tüketicilerin balık tüketimi üzerine etkili olan faktörlerin belirlenmesinde faktör analizi kullanılmıştır ve bu faktörlerin sosyoekonomik ve demografik değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre tüketicilerin %99,7'si balık tüketiyor ve yıllık ortalama balık tüketimleri 7,9 kg dır. Bu oran Türkiye ortalamasına göre yüksek, dünya ortalamasına göre çok düşüktür. Balık tüketimi en sık ayda birkaç kez (%29,9) gerçekleşmektedir. En çok tüketilen balık türü %70,57 ile hamsi olurken, çipura, levrek ve istavrit gibi türler de yaygın olarak tercih ediliyor. Tüketimi düşük olan türler arasında gümüş balığı, uskumru ve yılan balığı yer alır. Faktör analizi sonucunda balık tüketimini etkileyen dört faktör belirlenmiştir: tüketim eğilimi, olumsuz algı, besin değeri algısı ve bilinçli tercih etkisi. Bu faktörler tüketicilerin balık tüketim alışkanlıklarını önemli ölçüde etkiliyor. Araştırmada, kadınların balık tüketimine ilişkin algısının erkeklere göre daha olumsuz olduğu, düşük gelirli kesimin balığın besin değerine daha fazla önem verdiği ortaya çıktı. Ayrıca tüketicilerin yaş ve eğitim düzeyi arttıkça balık tüketimi konusunda daha bilinçli tercihlerde bulundukları tespit edilmiştir. Sonuçlar balık tüketiminde hem bölgesel farklılıkların hem de sosyoekonomik faktörlerin önemli rol oynadığını göstermektedir. Enez ve Keşan'da yaşayan tüketiciler, Meriç'te yaşayanlara göre daha fazla balık tüketiyor. Düşük gelirli bireyler için besin değeri önemli bir tüketim unsuru iken, yüksek gelirli bireylerde balık tüketimi damak tadı, alışkanlıklar ve ulaşılabilirlik gibi faktörlere bağlıdır. Tüketicilerin balık tüketimini artırmak amacıyla kültürel farkındalık, eğitim ve bilinçli tüketim teşvikleri önerilmiştir. Ayrıca yerel balık türlerinin tanıtımının yapılması ve balık tüketiminde daha sağlıklı ve sürdürülebilir uygulamaların oluşturulmasının gerekliliği belirtildi.