Çocuk diş hekimliğinde ortodontik bant simanı olarak kullanılan materyallerin su emilimi, suda çözünürlük, eğilme ve basma dayanımına yapay yaşlandırmanın etkilerinin incelenmesi

Yapıştırma simanları çiğneme sırasında oluşan kuvvetlere direnç gösterebilecek mekanik ve fiziksel özelliklere sahip olmalıdır. Materyallerin suyu emmesi ve suda çözünmesi, materyalde boyutsal değişikliklere sebep olarak, mekanik ve fiziksel özelliklerini zayıflatmaktadır. Diş siman restorasyon düzeneğinde; siman çiğneme kuvvetlerine maruz kalıp gelen stresleri kırılmadan restorasyondan dişe iletebilecek yeterli eğilme dayanımı ve basma dayanımına sahip olmalıdır. Simanda kırık ve çatlaklar oluşması sonucunda ortodontik bant veya restorasyon gevşemekte ya da desimante olabilmekte, çürük oluşumu gözlenebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, yapay yaşlandırmanın çocuk diş hekimliğinde ortodontik bant simantasyonunda kullanılan yapıştırma simanlarından olan geleneksel cam iyonomer yapıştırma simanı (Meron [Voco, Cuxhaven, Germany]), multi cure cam iyonomer bant simanı (UnitekTM [3M Unitek, Monrovia, USA]), kompomer bant simanlarının (Ultra Band-LokTM Blue [Reliance Orthodontic Product, Itasca, IL, USA], TransbondTM Plus [3M Unitek, Monrovia, USA]) su emilimi, suda çözünürlük, eğilme dayanımı ve basma dayanımına etkilerinin karşılaştırmalı olarak in vitro koşullarda değerlendirilmesidir. Su emilimi ve suda çözünürlük deneyleri için yapıştırma simanlarından ISO 4049:2009'a uygun olarak 15 mm çapında 1mm derinliğinde her gruptan 10'ar adet olmak üzere toplam 40 adet örnek hazırlandı. Hazırlanan örnekler sabit ağırlığa gelinceye kadar desikatör içerisinde bekletildikten sonra 4 hafta boyunca yapay tükürükte yaşlandırılıp; 1. gün, 1. hafta ile 4. haftada ağırlık ölçümleri yapıldı. Sonrasında yeniden desikatörde bekletilerek örneklerin ağırlık ve hacimleri ölçüldü. Eğilme dayanımı deneyi için ISO 4049:2009'a uygun olarak 25 X 2 mm uzunluğunda 2mm derinliğinde her gruptan 24'er adet olmak üzere toplamda 96 adet örnek hazırlandı. Hazırlanan örneklerin yarısı 24 saat diğer yarısı 6 ay yapay tükürük içerisinde yaşlandırıldıktan sonra INSTRON 3345 cihazına bağlandı ve üç nokta eğilme dayanımı testi uygulandı. Basma dayanımı deneyi için ISO 9917:2017'ye uygun olarak 6mm yüksekliğinde 4mm çapında her gruptan 24'er olmak üzere toplamda 96 adet örnek hazırlandı. Hazırlanan örneklerin yarısı 24 saat diğer yarısı 6 ay yapay tükürük içerisinde yaşlandırıldıktan sonra INSTRON 3345 cihazına bağlandı ve basma dayanımı testi uygulandı. Bu çalışmanın istatistiksel analizlerinde normal dağılım gösteren değişkenlerin çoklu zaman karşılaştırmalarında eşlendirilmiş tek yönlü varyans analizi, alt grup karşılaştırmalarında Newman Keuls çoklu karşılaştırma testi, gruplar arası karşılaştırmalarında tek yönlü varyans analizi, alt grup karşılaştırmalarında Tukey çoklu karşılaştırma testi, iki zaman karşılaştırmalarında eşlendirilmiş bağımsız t testi, normal dağılım göstermeyen değişkenlerin gruplar arası karşılaştırmalarında Kruskal Wallis testi, alt grup karşılaştırmalarında Dunn's çoklu karşılaştırma testi kullanıldı. Sonuçlar, anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirildi. Çalışmanın sonuçları test edilen tüm materyallerin su emilimi özelliği gösterdiğini ortaya koydu. Buna göre tüm zaman aralıklarında en yüksek su emilimini multi cure Unitek grubu gösterirken bunu sırasıyla Meron, Ultra band-lok blue ve Transbond gruplarının izlediği bulundu. Ultra band-lok blue ve Transbond dışındaki tüm grupların su emilimi değerleri arasındaki fark anlamlı bulundu. Tüm grupların su emilimlerinin zaman ilerledikçe arttığı ve bu artışın anlamlı olduğu bulundu. 4 haftalık suda çözünürlük deneyi sonucunda Meron ve multi cure Unitek gruplarında negatif çözünürlük değerleri elde edilirken; en yüksek çözünürlük değeri Ultra band-lok blue grubunda bulundu. Tüm gruplar arasındaki fark anlamlı bulundu. Bu çalışmada mekanik parametrelerin ölçümü için kullanılan eğilme dayanımı ve basma dayanımı test sonuçları; 24. saat ve 6. ay ölçümlerinde birbiri ile uyumlu sonuçlar gösterdi. Kompomer yapıştırma simanı olan Transbond ve Ultra band-lok simanların mekanik özellikleri RMCİS olan multi cure Unitek siman ve geleneksel CİS olan Meron'dan yüksek bulundu. Eğilme dayanımı deneyi sonucunda en yüksek eğilme dayanımı 24 saat ve 6 ay sonunda Ultra band-lok grubunda görülürken, onu Transbond, multi cure Unitek Meron'un izlediği görüldü. 24. saat ve 6. ayın sonunda Ultra band-lok ve Transbond grupları arasındaki farkın anlamlı olmadığı bulundu. 6. ayın sonunda Meron ve multi cure Unitek grupları arasındaki farkın anlamlı olmadığı belirlendi. Basma dayanımı deneyi sonucunda 24 saat ve 6 ay sonunda en yüksek basma dayanımı Transbond grubunda görülürken onu Ultra band-Lok, multi cure Unitek ve Meron'un izlediği görüldü. 24. saat ve 6. ayın sonunda Ultra band-lok ve Transbond grupları arasındaki farkın anlamlı olmadığı görüldü. Eğilme dayanımı deneyine benzer şekilde 6. ayın sonunda Meron ile multi cure Unitek grupları arasındaki farkın anlamlı olmadığı görüldü. Sonuç olarak; yapay yaşlandırmanın bant simantasyonunda kullanılan yapıştırma simanlarının su emilimi ve suda çözünürlüğü üzerinde materyallerin klinik ömrünü etkileyebilecek fiziksel ve mekanik değişikliklere yol açabileceği görüldü. Daha çok su emilimi özellikleri sergileyen materyallerin daha zayıf mekanik özelliklere sahip olduğu gözlendi.