Trend tespitinde örnek büyüklüğünün etkisi: Uygulama filyos nehri (Türkiye)

Aynı zaman serisinin farklı dilimleri veya farklı zaman aralıklarından gidiş eğilimi tespitinde ölçekleme etkisi bilinen bir problemdir. Göz önüne alınan zaman diliminde oldukça yüksek artış eğilimi bulunabilirken, farklı bir dilim seçildiğinde oldukça yüksek azalış eğilimi bulunabilmektedir. Söz konusu etkiyi tartışmak için 1657'den 1997 yılına 341 yıl uzatılan ağaç halkaları verisi kullanılarak yeniden oluşturulan seri ile 1967 den 1997 yıllına kadar gözlemlenen veri değerlendirildi. Mann Kendall trend yöntemi her iki veri serisindeki gidiş eğiliminin tespitinde kullanıldı. Bu çalışmanın asıl amacı gidiş eğiliminin tespitinde ölçeklendirme etkisini gösterebilmektedir. Bu çalışma hem gözlemlenmiş hem de yeniden oluşturulmuş serilerin neredeyse baştan başa kararlı davranış sergilediğini ortaya koymuştur. Gözlenmiş serilerden istatistiksel olarak anlamlı olmasada farklı zaman ölçeklerinde benzer azalış eğilimi gözlemlenmiştir. Sonuç olarak ölçeklendirme etkisi altında gidiş eğilim sonuçları değişebilmekte ve bu zaman serisi modelleri için önemli olan kararlılık ve iklim değişikliği yorumlarının yapılmasını etkilemektedir. Anahtar kelimeler: Gidiz analizi, ölçekleme etkisi, ağaç halkası, Mann – Kendall