Sürtünme sönümleyicilerin yapıların sismik performansları üzerine etkisi

Enerji sönümlemesinde nispeten daha ucuz ve etkili olan sürtünme sönümleme cihazları, katı sürtünme mekanizması kullanarak kayma yüzeyinde oluşan sürtünmeleri sönümleyerek etkili olmaktadır. Bu cihazların sürtünme tepkilerini servis ömürleri boyunca tutarlı ve öngörülebilir bir şekilde sürdürmeleri gerekmektedir. Bu çalışmada, deprem yüklemesine maruz kalmış bir yapıdaki sürtünme sönümleyicilerin etkilerini araştırmak için sayısal analizler yapılmıştır. Bunun için moment aktaran çerçevelerden oluşan 4 ve 8 katlı çelik yapılar incelenmiştir. Binalar aynı plana ve her yönde 3 eşit açıklığa sahiptir. Mevcut çerçeveler iki farklı duruma göre tasarlanmıştır. Esnek moment aktaran çerçeveler ve rijit moment aktaran çerçeveler olarak adlandırılmışlardır. Sürtünme sönümleyiciler çerçevelerin yüksekliği boyunca yerleştirilerek, yapıların sismik performansı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Yapılar sonlu elemanlar programı kullanılarak doğrusal olmayan statik ve dinamik analizler ile irdelenmiştir. Herbir çerçeve sistemi için kapasite eğrisi, göreli kat öteleme indeksi, genel hasar indeksi, taban kesme kuvveti ve histeretik eğriler hesaplanmıştır. Sonuçlar, sürtünme sönümleyici bulunduran çerçevelerin deprem performanslarının önemli düzeyde iyileştiğini göstermiştir.Keywords: Sürtünme sönümleyici, Histeretik, Moment aktaran çerçeve, Doğrusal olmayan analiz; Sismik koruma.