Dairesel ve kare forma sahip yeraltı istasyon yapıları için geometrinin yapısal analize etkisi

Metro hatları, günümüzde ulaşımın kaçınılmaz unsurlarından biridir ve kullanıcılarına büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Ülkemizdeki nüfus artışı ve göçlerin etkisiyle, bu alandaki yatırımlar da artmaktadır. Proje süreçleri kapsamında, istasyonlar, tüneller, şaftlar ve çıkış yapıları, fonksiyonel gereksinimlere göre tasarlanmaktadır. İstasyon tasarımları, bölgesel kamulaştırma ihtiyaçları, mimari ve elektromekanik gereksinimler temel alınarak hazırlanmaktadır. Bu süreçte, farklı geometrilerde yapılar ortaya çıkabilir. Bu çalışmada, eşdeğer kesit alanına ve aynı yüksekliğe sahip olan iki yeraltı istasyonu, daire ve kare formunda, yapısal davranış açısından karşılaştırılmaktadır. İki istasyon, aynı zemin koşulları ve kazı derinliği göz önüne alınarak plan düzleminde benzer açıklıklara sahip olarak boyutlandırılmıştır. Plaxis 3D programı kullanılarak modellenen bu istasyon yapıları, statik ve dinamik durumdaki deplasman ile iç kuvvet değerleri açısından incelenmiştir. Sonlu elemanlar yöntemi kullanılan analiz sonuçları, dairesel geometriye sahip istasyon yapısının ovalleşme etkisi nedeniyle kare formdaki istasyon yapısından daha düşük statik ve dinamik iç kuvvet ile deplasman değerlerine sahip olabileceğini ortaya koymaktadır.