Türkiye'de eğitim gören yabancı öğrencilerde Covid-19 pandemisinin sonucu oluşan Travma Sonrası Stres Bozukluğunu azaltmada tutarlılık duygusuna yönelik bilişsel davranışsal programının etkililiği

Bu araştırmanın amacı; Türkiye'de eğitim gören yabancı öğrencilerde COVİD-19 pandemisi sonucunda oluşan travma sonrası stres bozukluğunu azaltmada Tutarlılık Duygularına yönelik Bilişsel-Davranışsal Programının etkililiğini belirlemektir. Yarı-Deneysel Araştırma Modelerinden "öntest-sontest ve kalıcılık testi kontrol gruplu yarı deneysel model kullanılarak" gerçekleştirilen bu çalışmada, öncelikle ölçme aracı olarak araştırmacı tarafından Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB/PTSD) ölçeği geliştirilmiş, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış, daha sonra, geliştirilen bu ölçek ve Antonovsky tarafından 1987 yılında geliştirilen Tutarlılık Duygusu (TD/SOC) ölçeği de kullanılarak, uygulanan Bilişsel-Davranışsal Programının, deney ve kontrol grubundaki yabancı öğrencilerin son test ve izleme (kalıcılık) testlerinden elde ettikleri puanların ortalamaları arasındaki istatistiksel anlamlılık düzeyleri incelenmiştir. Ayrıca Antonovsky tarafından 1987 yılında geliştirilmiş olan Tutarlılık Duygusu Ölçeğinin (TD/SOC) de geçerlik ve güvenrlik çalışmaları araştırmacı tarafından bu örneklem için tekrar yapılarak ölçek güncellenmiştir. Diğer taraftan, Deney ve Kontrol gruplarının ön test, son-test ve kalıcılık testi puanlarının analizinde Mann-Whitney U ve Wilcokson-Z testleri kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeklerin geliştirilmesi ve güncellemesi aşamalarındaki örneklemini, araştırmanın çalışma evreninden kartopu örnekleme tekniği kullanılarak basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle değişik illerden ve gönüllü olarak araştırmaya Google Form ile katılan 609 erkek ve kız yabancı öğrenci oluşturmuştur. Araştırmacı tarafından geliştirilen ölçek (TSSB) ile 1987 yılında Antonovsky tarafından geliştirilmiş olan ve araştırmacı tarafından güncellenen ölçeğin (TD) de kullanıldığı deneysel uygulama aşamasında ise deney ve kontrol grupları, bu 609 öğrenci içinden yansız olmayan örnekleme yöntemlerinden; kolay ulaşılabilirlik boyutu da göz önünde bulundurularak, "Uygun Örnekleme yöntemiyle" çoğunluğu Konya ilinden olmak üzere travma sonrası stres seviyesi yüksek çıkan 26 öğrenciden oluşturulmuştur. Yarı- Deneysel araştırma modeli temelinde bu öğrencilerden rastgele seçilen 13 öğrenci "deney grubunu", 13 öğrenci ise de "kontrol grubunu" oluşturmuştur. Ugulanan ölçekler (TD ve TSSB) temelinde, deney ve kontrol gruplarının son test toplam puanlarının ortalamaları arasında, deney grubunun lehine anlamlı farklar olduğu görülmüş, her iki ölçekte de öğrencilerin son test ve izleme (kalıcılık) testi puanlarının ortalamaları arasında ise gruplar arasında anlamlı farklar bulunmamıştır. Sonuç olarak, travma sonrası stres bozukluğunun azaltılması için uygulanan bilişsel-davranışçı programın, COVİD-19 pandemi sürecinde öğrencilerde görülen travma sonrası stres bozukluğu düzeylerini azalttığı ve Tutarlılık Duygularını anlamlı düzeyde iyileştirdiği belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Bilişsel-Davranışçı Program, Tutarlılık Duygusu, Travma Sonrası Stres Bozukluğu, COVİD-19 Pandemisi, Yabancı Öğrenciler.