Zorunlu göçün nesiller ve toplumlar üzerindeki etkileri: Dedemin İnsanları filmine tarihsel ve analitik bir yaklaşım

Büyük sorunların kaynağı zorunlu göç, toplumlar üzerinde önemli etkiler bırakmaktadır. Sorunların aslı barınma, sağlık, eğitim, adalet vb. en temel haklarla ilgili olsa da, temsillerde gün yüzüne çıkan kısmı kimlik sorunu ve kimlik sorununun yarattığı aidiyet problemidir. Göç ile birlikte yaşanan problemler toplumda çeşitli travmalar da yaratmıştır. Travmalar sadece göçe, ayrımcılığa, adaletsizliğe ve zorbalığa ilk elden maruz kalanları değil, bu süreçten dolaylı yoldan etkilenen kuşakları da etkileme gücüne sahiptir. Toplumsal trajediler zamanla bellek sayesinde nesilden nesile aktarılmaktadır. Bu aktarımda toplumsal hafıza yer almaktadır ancak bir aracı ile aktarımda ise en önemli kitle iletişim araçlarından biri de şüphesiz sinemadır. Bu çalışmada zorunlu göçün toplumlar ve kuşaklar üzerindeki etkisi, kimlik ve bellek bağlamında temsil üzerinden incelenmektedir. Araştırmanın amacı, toplumsal bellekte travmatik hatırlama ihtimalini değerlendirmek ve bu travmayı yaratan tarih, toplum ve kimlik karmaşasını film temsili üzerinden incelemektir. Bu kimlik karmaşasında etkisi olan ulus-devlet inşasını, bu inşayı belirleyen etnisite, ırkçılık, ulusçuluk gibi ideolojik kavramları ve bu kavramları temel alan söylemlerin yarattığı etkilerin incelenmesi de bu amaca dâhildir. Çalışma Dedemin İnsanları filmini baz almaktadır (Irmak, 2011). Bu örneklemin seçilme sebebi, bu filmin sinemasal temsillere yansıyan tarihselliği göç, bellek ve kimlik kavramlarının kuşaklar üzerindeki etkisini, filmin karakterleri, karakter özellikleri, eylemleri ve söylemleri ile temsil edebilmesidir. Film, Teun A. van Dijk'ın ideoloji ve eleştirel söylem analizi yöntemi ile incelenmiştir. Filmin içindeki ideolojik söylemler detaylıca incelenmiş ve açıklanmıştır. Zorunlu göç toplumların hafızalarında travmatik izler bırakmaktadır. Çalışma sonunda ulaşılması beklenen sonuç şudur; karakterler, hafızanın kurucu unsurlarından olan tarihsel mekanlar üzerinden fiziksel veya siyasal engellerle karşılaştıkça travma derinleşmektedir. Tarih yeni kuşaklara yüzleşerek aktarılmadıkça aidiyet, hatırlama ve kimlik sorunları büyümektedir. Bu etkiler temsillere de yansımaktadır. Anahtar Kelimeler: Bellek, Göç, Kimlik, Sinema